Słowiańsk terenem działań bojowych. 1644. dzień wojny
21 sierpnia Doniecka Obwodowa Administracja Wojskowa nadała Słowiańskowi status terenu aktywnych działań bojowych. Decyzję tę poprzedziło zmasowane bombardowanie tego miasta i Kramatorska 20 sierpnia (zginęła w nim jedna osoba, a 24 zostały ranne), a także osiągnięcie tego samego dnia przez wojska rosyjskie przyległej Mykołajiwki, gdzie zlokalizowana jest Słowiańska Elektrownia Cieplna (od kwietnia br. nieczynna). Rosjanie poczynili też kolejne postępy na szerokim froncie na wschód od obu miast, wciąż nie udaje im się natomiast pogłębić oskrzydlenia aglomeracji od północy, gdzie Ukraińcy skutecznie kontratakują w rejonie Łymanu.
Rosyjskie grupy dywersyjno-rozpoznawcze wkroczyły od wschodu i północnego wschodu do Dobropola w obwodzie donieckim. Według źródeł ukraińskich Rosjanie kierują do Donbasu coraz więcej operatorów bezzałogowców. Liczba dronów FPV atakujących Dobropole i jego okolice osiągnęła 1,2 tys. dziennie, a Drużkiwkę i jej drogi zaopatrzenia – 1,5–2 tys. na dobę.
Siły ukraińskie starają się nie dopuścić do przejęcia przez Rosjan kontroli nad terenami na południe i wschód od Orichiwa w obwodzie zaporoskim, a dzięki prowadzonym kontratakom infiltracja wschodnich rejonów tego miasta zmniejszyła się. Głównymi rejonami walk pozostają sąsiednie Nowodanyliwka i Mała Tokmaczka. Rosjanie poczynili natomiast postępy na północny wschód od Orichiwa, gdzie, jak podają niektóre źródła, przekroczyli rzekę Werchnia Tersa, osiągając leżące na zachód od niej Nowosołoszyne.
20 sierpnia Rosjanie przeprowadzili największy w tym miesiącu atak na Kijów i obwód kijowski. Według źródeł OSINT użyli łącznie 75 rakiet, z których tylko kilka wymierzonych zostało w Dniepr i Pawłohrad. Obrońcy unieszkodliwili większość pocisków manewrujących (38 z 52, a zgodnie z komunikatem ukraińskiego Dowództwa Sił Powietrznych 39 z 44), nie strącili natomiast żadnego z 23 pocisków balistycznych i hipersonicznych. Z broniących ukraińskiej stolicy systemów Patriot miały zostać odpalone zaledwie dwa pociski przechwytujące PAC-3. Głównymi celami ataku były zakłady lotnicze Antonow, produkujące m.in. najbardziej zaawansowany ukraiński dron dalekiego zasięgu An-196 Lutyj, strefa przemysłowa w zachodniej części miasta, gdzie według niektórych źródeł znajdują się zakłady produkujące komponenty do dronów FP-1 i pocisków manewrujących FP-5 Flamingo, a także magazyny trzech sieci handlowych we wschodnim Kijowie. Okresowo odcięty był prąd dla 90 tys. abonentów, zginęło 16 osób (plus kolejne dwie w ataku dronów po południu tego samego dnia), a 42 zostały ranne. W podkijowskich Browarach uszkodzone zostały baza paliwowa, skład logistyczny i magazyny dwóch sieci handlowych. Zginęła jedna osoba, a osiem zostało rannych.
22 sierpnia głównym celem ataku na Kijów były magazyny Ukrzaliznyci i zakład naprawy taboru kolejowego w rejonie darnyckim. Przy całkowitym braku aktywności obrony powietrznej doszło tam do rozległych pożarów. Pociski balistyczne uderzyły również w rejonie Wasylkowa, Browarów i Boryspola. Łącznie Rosjanie mieli ich użyć od 11 do 13. Materiał zdjęciowy z akcji ratunkowej potwierdził doniesienia, że koło Boryspola zniszczone zostały m.in. magazyny z ciężarówkami-wyrzutniami dronów FP-1/FP-2.
22 i 24 sierpnia agresor przeprowadził zmasowane ataki powietrzne na infrastrukturę energetyczną, przemysłową i transportową obwodu odeskiego. Po pierwszym z nich o znacznych uszkodzeniach kilku obiektów donosił koncern energetyczny DTEK. Odnotowano też zniszczenia infrastruktury portowej w Odessie i Czarnomorsku oraz kolejowej w węzłowej stacji Rozdilna przy granicy z Mołdawią. 24 sierpnia w stolicy obwodu uszkodzone zostały dwa kompleksy handlowe sieci Epicentr, a w Białogrodzie nad Dniestrem zakłady Hemopłastu i składy paliwa. W rozpoczętych wieczorem 23 sierpnia i trwających z przerwami do rana 25 sierpnia atakach na port Piwdennyj doszło do uszkodzenia infrastruktury przeładunkowej, magazynów w terminalu logistycznym, zbiorników z paliwem, tankowca i drobnicowca oraz podstacji zaopatrującej port w energię. 19 sierpnia w dwóch falach ataków na Czarnomorsk trafione zostały zbiorniki z paliwem, infrastruktura portowa oraz drobnicowiec. Ogółem od 18 do 24 sierpnia w rejonie tzw. Wielkiej Odessy uszkodzonych zostało sześć statków. Ponadto rosyjskie bezzałogowce uderzyły w przejścia graniczne z Mołdawią, w rezultacie czego okresowo wstrzymano na nich ruch. 21 sierpnia uszkodzona została infrastruktura przejścia Tabaky–Mirnoe, a 25 sierpnia Wynohradiwka–Vulcănești.
21 sierpnia rosyjski dron uderzył w największe centrum handlowe w Krzywym Rogu, w rezultacie czego zginęło 16 osób, a 140, w tym 23 dzieci, zostało rannych. Nie odnaleziono trzech osób, w tym dziecka. DTEK poinformował, że w rezultacie ataku przeprowadzonego 18 sierpnia na Krzyworoską Elektrownię Cieplną w Zełenodolśku została ona zniszczona w stopniu uniemożliwiającym dalsze wytwarzanie energii. 19 sierpnia mały pocisk manewrujący (rakieto-dron) Banderol uderzył w budynek Głównego Obwodowego Zarządu Policji w Żytomierzu, zabijając trzy i raniąc 53 osoby, głównie funkcjonariuszy. Tego samego dnia i powtórnie 22 sierpnia celem ataku było Zaporoże, 21 sierpnia Sumy i Czernihów (w ponownym ataku na ostatnie z wymienionych miast 24 sierpnia rannych zostało 14 osób, w tym dwoje dzieci), 23 i 24 sierpnia Charków oraz 25 sierpnia znów Krzywy Róg. 22 sierpnia do zmasowanego ataku doszło w obwodzie połtawskim, gdzie uszkodzone zostały infrastruktura kolejowa, magazyny, zakład wydobycia gazu oraz obiekt przemysłowy. Według danych Dowództwa Sił Powietrznych (DSP) od wieczora 18 sierpnia do rana 25 sierpnia Rosjanie użyli łącznie co najmniej 1089 dronów uderzeniowych i ich imitatorów oraz pocisków Banderol, z których unieszkodliwione zostały 902. Zgodnie z nową polityką informacyjną DSP nie wykazywało liczby pocisków balistycznych i hipersonicznych, wyjątkowo w komunikatach z 19 i 25 sierpnia wymieniając pociski Iskander-M (odpowiednio dwa i jeden), a dla pozostałych kategorii rakiet podało liczbę 59, deklarując przy tym zestrzelenie 45. Źródła OSINT donosiły o użyciu przez agresora łącznie od 106 do 108 rakiet, z których strąconych zostało 39.
24 sierpnia, w 35. rocznicę odzyskania przez Ukrainę niepodległości, w Kijowie oraz w formie wideokonferencji odbyło się kolejne spotkanie tzw. koalicji chętnych. Przewodniczyli mu premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham, prezydent Francji Emmanuel Macron, kanclerz Niemiec Friedrich Merz oraz prezydent Wołodymyr Zełenski. Podkreślono kontynuację rozwijania tzw. wielonarodowych sił, które zostaną rozmieszczone na Ukrainie po zakończeniu działań wojennych. Ponadto poinformowano, że:
- Wielka Brytania udzieliła zgody na udostępnienie zastrzeżonych danych technicznych pocisków Storm Shadow/SCALP-EG. Celem jest ułatwienie Francji wdrożenia ich licencyjnej produkcji na Ukrainie. Pociski te są składane z wykorzystaniem komponentów będących wyłączną własnością intelektualną firm brytyjskich i francuskich. Udzielona zgoda pozwoli na transfer tej wiedzy do Francji i/lub na Ukrainę;
- Komisja Europejska zatwierdziła kolejną transzę (6,1 mld euro) unijnej pożyczki dla Ukrainy o wartości 90 mld euro;
- Premier Norwegii Jonas Gahr Støre i prezydent Zełenski podpisali umowę o współpracy obronnej w formacie „Drone Deal”. Ponadto Oslo potwierdziło, że w 2027 r. utrzyma wsparcie dla Ukrainy na dotychczasowym poziomie, tj. 85 mld koron norweskich (7,8 mld euro), w ramach swojego Programu Nansena;
- Według Ministerstwa Obrony Ukrainy podpisane zostały umowy między resortem a ukraińskimi i fińskimi firmami przemysłu obronnego (a także bezpośrednio między tymi podmiotami). Ich celem jest rozwój współpracy w tym sektorze oraz produkcja na terytorium Finlandii systemów bezzałogowych na potrzeby Sił Zbrojnych Ukrainy;
- Powtórzono zapowiedź dostarczenia Ukrainie jesienią br. jednej baterii systemu SAMP/T z Francji oraz zapowiedziano podpisanie we wrześniu kontraktu między Kijowem a Paryżem na produkcję dodatkowych pocisków Aster-30 do tego systemu;
- Niemcy zadeklarowały dostarczenie w latach 2027–2028 ok. 600 starszych pocisków PAC-2 GEM-T do systemów Patriot.
17 sierpnia Departament Wojsk Lądowych USA (Department of the Army) ogłosił przetarg na dostawę nieprodukowanych już części zamiennych do bojowych wozów piechoty M2A2 ODS SA Bradley, przekazanych Siłom Zbrojnym Ukrainy w latach poprzednich.
18 sierpnia łotewska firma NEWT21 poinformowała o rozpoczęciu produkcji nawodnych bezzałogowców rozpoznawczych na potrzeby Sił Zbrojnych Ukrainy. Środki na ten cel pochodzą z Unii Europejskiej.
20 sierpnia włoska spółka zbrojeniowa Leonardo powiadomiła o otwarciu swojej filii na terytorium Ukrainy. Głównymi obszarami działalności będą badania i rozwój systemów łączności i nawigacji, oprogramowania, usług informatycznych oraz technologii elektronicznych i optycznych.
Ukraińskie drony uderzyły w magazyny firmy Ozon, drugiego pod względem wielkości rosyjskiego sprzedawcy internetowego. W różnym stopniu uszkodzone zostały magazyny i centra logistyczne w Czapajewsku w obwodzie samarskim (22 sierpnia), Orenburgu (23 sierpnia), Drużnym w Adygei, w Niewinnomyssku oraz Tiubie w Dagestanie (24 sierpnia). Ponadto 23 sierpnia doszło do podpalenia magazynu sąsiadującego z obiektem Ozonu w Petersburgu, a dzień później ukraiński dron uderzył w skład materiałów budowlanych w Krasnodarze. Od 17 lipca do 16 sierpnia Ukraińcy atakowali wyłącznie magazyny firmy Wildberries, głównego rosyjskiego sprzedawcy e-commerce, natomiast składy innych właścicieli niszczone były sporadycznie, głównie przez szczątki spadające w rezultacie działań rosyjskiej obrony powietrznej.
Siły ukraińskie kontynuowały ataki na rosyjski sektor paliwowy. Do pożarów doszło na terenie rafinerii: Basznieft-UNPZ w Ufie w Baszkortostanie (19 sierpnia, uderzono w instalację remontowaną po jednym z poprzednich ataków), TANEKO w Niżniekamsku w Tatarstanie (20 sierpnia), Łukoil-Piermnieftieorgsintiez w Permie (21 sierpnia, w rezultacie uszkodzenia jednej z głównych instalacji zakład wstrzymał pracę), w Nowokujbyszewsku w obwodzie samarskim (22 sierpnia) oraz w Afipskim w Kraju Krasnodarskim i Nowoszachtyńsku w obwodzie rostowskim (25 sierpnia, drugi z zakładów ze względu na zniszczenia wstrzymał pracę). Ponadto w Kraju Krasnodarskim wybuchły pożary na terenie terminalu naftowego Tamańnieftiegaz w Wołnie (20 sierpnia) i portu w Jejsku (22 sierpnia, prawdopodobnie trafione zostały zbiorniki z paliwem). Ukraiński Sztab Generalny poinformował także o uszkodzeniu instalacji w Astrachańskich Zakładach Przetwórstwa Gazu oraz ponownym ataku na Kombinat Kamieński w Kamieńsku Szachtyńskim w obwodzie rostowskim, do których doszło 24 sierpnia. Według źródeł agresora Ukraińcy po raz kolejny pobili rekord liczby użytych dronów. 18 sierpnia rosyjski resort obrony (MO FR) zadeklarował unieszkodliwienie w ciągu doby nad Rosją i terenami okupowanymi 1671 bezzałogowców „typu samolotowego”. Równie wysoką liczbę – 1504 – MO FR podało 20 sierpnia, a ponad tysiąc ukraińskich bezzałogowców miało zostać zneutralizowanych także 22 i 23 sierpnia (odpowiednio 1053 i 1120). Ponadto 24 sierpnia Rosjanie mieli zestrzelić – zależnie od źródeł – od 8 do 11 pocisków manewrujących Flamingo (tj. wszystkie użyte).
Stałym celem ataków, choć o znacznie mniejszej niż w lipcu br. intensywności, pozostają infrastruktura energetyczna na terenach okupowanych i żegluga rosyjska na Morzu Azowskim i Morzu Czarnym. Według dowódcy Sił Systemów Bezzałogowych (SSB) Roberta Browdiego „Madiara” w ramach operacji „Wyłączenie Krymu” w dniach 17–22 sierpnia trafionych zostało kolejnych 27 „węzłów energetycznych” na półwyspie i innych terenach okupowanych. Skutkowało to kolejnymi wyłączeniami prądu i wody, o których donoszono z Krymu 19 i 20 sierpnia, a z Mariupola 24 sierpnia. Z informacji Browdiego wynika także, że w dniach 16–24 sierpnia w rejonach rosyjskich i okupowanych portów trafionych zostało kolejnych 16 statków. Jeden z nich, grecki masowiec „Anna S”, na skutek uszkodzeń wstrzymał rejs. Łącznie od 1 do 24 sierpnia SSB zgłosiły trafienie 38 jednostek pływających (w okresie od 6 lipca, kiedy rozpoczęto operację, do 31 lipca miało ich zostać trafionych 206). Agencja Bloomberg odnotowała, że ukraińskie drony po raz pierwszy na większą skalę uderzyły w statki przewożące zboże. 17 i 18 sierpnia w rejonie Noworosyjska i Tuapse miało zostać trafionych pięć takich masowców.
Z komunikatów Sił Systemów Bezzałogowych i Sztabu Generalnego armii ukraińskiej wynika, że wzrosła intensywność ataków na wrogie lotniska. 23 sierpnia w Anapie w Kraju Krasnodarskim uszkodzono myśliwce MiG-29 i Su-33 (oba typy – jako nieużytkowane bojowo – nie znajdowały się dotąd na liście strat rosyjskiego lotnictwa). Nie potwierdziły się natomiast doniesienia o uszkodzeniu tam również dużego bezzałogowca rozpoznawczego Orion, a także zniszczeniu bombowca taktycznego Su-24M na lotnisku Saki na okupowanym Krymie i uszkodzeniu nowszego samolotu tej kategorii – Su-34 – w Achtubinsku w obwodzie astrachańskim (w obu przypadkach ataki miały mieć miejsce 20 sierpnia). Ponadto uderzono w lotniska Primorsko-Achtarsk w Kraju Krasnodarskim (20 sierpnia), Maryniwka w obwodzie wołgogradzkim (21 sierpnia) i Dżankoj na Krymie (24 sierpnia), a także w elementy naziemnego komponentu systemu obrony powietrznej w kilkunastu innych lokalizacjach na półwyspie i w jego okolicach, głównie w stacje radiolokacyjne.
21 sierpnia Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) powiadomiła o zatrzymaniu dowódcy grupy specjalnego przeznaczenia Gwardii Narodowej. Aresztowany oficer miał przekazywać rosyjskiemu wywiadowi wojskowemu (GRU) tajne dane oraz umożliwić logowania z własnego konta, co mogło umożliwić dostęp do informacji o planowaniu operacji. Według śledczych miał on też na zlecenie GRU podpalić pojazd wojskowy i przygotowywać ładunek wybuchowy do zamachu na południu Ukrainy.
18 sierpnia kontrwywiad wojskowy SBU zatrzymał mężczyznę podejrzanego o zarejestrowanie dla Rosjan 27 terminali Starlink. SBU podała, że urządzenia miały służyć do łączności oraz koordynowania działań jednostek i bezzałogowców, a co najmniej jeden z terminali był wykorzystywany przez rosyjskich żołnierzy w okupowanej części obwodu zaporoskiego. Podejrzany miał również zbierać współrzędne ukraińskich obiektów wojskowych.
24 sierpnia prezydent Zełenski poinformował, że luka w finansowaniu Sił Obrony Ukrainy do końca 2026 r. wynosi 27 mld dolarów. Ministerstwo Obrony miało wykorzystać już środki przewidziane w budżecie do końca roku. Jako możliwe rozwiązania wskazał przyspieszenie wypłaty części europejskiego finansowania kredytowego zaplanowanego na 2027 r. oraz użycie zamrożonych rosyjskich aktywów. Trudno powiedzieć, skąd się wzięła tak wysoka kwota, najprawdopodobniej nie chodzi o realną dziurę w budżecie obronnym. Według opiniotwórczego portalu Ekonomiczna Prawda „bardziej realistycznie” dodatkowe potrzeby finansowania armii są oceniane na 7,2 mld dolarów.
19 sierpnia większością 312 głosów Rada Najwyższa powołała Jewhena Chmarę na ministra obrony Ukrainy. Był on p.o. szefem resortu (zob. Ukraina: nowy rząd ze skandaliczną dymisją w tle) od 16 lipca, a wcześniej pełnił funkcję p.o. kierownika SBU. Przed głosowaniem Chmara wskazał trzy równorzędne priorytety: wzmocnienie zdolności wojska, ochronę życia i zdrowia żołnierzy oraz zwiększenie ukraińskiej produkcji uzbrojenia. Zadeklarował również rozwój zdolności technologicznych potencjału krajowego przemysłu obronnego.
W dwóch etapach wymiany z rosyjskiej niewoli wróciło łącznie 113 ukraińskich wojskowych. 19 sierpnia Ukraina odzyskała 103 żołnierzy Sił Zbrojnych, Marynarki Wojennej, Obrony Terytorialnej, Gwardii Narodowej i Straży Granicznej. 24 sierpnia uwolniono kolejnych 10 wojskowych, wcześniej uznawanych za zaginionych. Według Kijowa od początku pełnoskalowej wojny udało się wydostać z rosyjskiej niewoli 9716 ukraińskich jeńców.
Dwie ukraińskie firmy pracują nad własnymi rakietami balistycznymi, ale produkcji seryjnej jeszcze nie uruchomiono. 23 sierpnia poinformował o tym podczas spotkania z dziennikarzami prezydent Zełenski, zaznaczając przy tym, że nie osiągnięto dotąd poziomu produkcji masowej.
Ukraińscy producenci ostrzegają, że opóźnienia w przetargach mogą za kilka miesięcy doprowadzić do przerwy w dostarczaniu nowego uzbrojenia. 21 sierpnia dyrektor Ukraińskiej Rady Zbrojeniowej powiadomił o ryzyku, że za około pół roku armia może zostać bez dostaw części nowego uzbrojenia, ponieważ większość przetargów jeszcze się nie rozpoczęła. Problem ma wynikać m.in. z opóźnień w przekazywaniu danych technicznych. W odpowiedzi Ministerstwo Obrony zapewniło producentów, że większość dokumentacji jest już gotowa.
Według ukraińskiego wywiadu wojskowego (HUR) Korea Północna skierowała do Rosji nowy kontyngent 8,5 tys. żołnierzy, w tym 400 operatorów bezzałogowców oraz ok. 1000 inżynierów i saperów. HUR ocenia, że operatorzy mogą zostać wykorzystani do obsługi dronów uderzeniowych wymierzonych w Ukrainę. Szacuje, że od jesieni 2024 r. w działaniach po stronie Rosji uczestniczyło już ponad 14 tys. północnokoreańskich wojskowych, a Rosja może zabiegać o dalsze 50 tys. żołnierzy z KRLD.
21 sierpnia Służba Wywiadu Zagranicznego Ukrainy poinformowała, że na Białorusi uruchomiono pierwszy publiczny serwis rekrutujący obywateli tego państwa do armii rosyjskiej. Strona działająca w białoruskiej domenie oferuje kontrakty z rosyjskim Ministerstwem Obrony przewidujące jednorazową wypłatę 28 tys. dolarów oraz ponad 3,1 tys. dolarów miesięcznie. Według ukraińskiego wywiadu przez rosyjskie siły zbrojne przewinęło się dotychczas blisko 2,9 tys. obywateli Białorusi, z których co najmniej 440 zginęło.
