Analizy

Rozejm w Oleszkach. 1707. dzień wojny

Most Antonowski
Źródło: Дмитро Завтонов / АрміяInform / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

​​​​​​​Sytuacja na froncie

27 października o godz. 3.00 czasu kijowskiego w okupowanych Oleszkach nad Dnieprem zaczął obowiązywać rozejm, który ma umożliwić przeprowadzenie misji humanitarnej. Miasto to położone jest na lewym brzegu rzeki na wysokości Chersonia, a Rosjanie wykorzystywali je jako dogodną pozycję do prowadzenia ostrzału i ataków dronowych na stolicę obwodu chersońskiego. W połączeniu z ukraińskimi działaniami obronnymi doprowadziło to do katastrofy humanitarnej. W odróżnieniu od sił ukraińskich, które organizują przymusowe ewakuacje cywilów ze strefy frontowej, Rosjanie pozostawili ludność własnemu losowi. 23 października biuro pierwszej damy USA Melanii Trump poinformowało o osiągnięciu porozumienia w sprawie rozejmu na czas dostarczenia pomocy i ewentualnej ewakuacji chętnych mieszkańców Oleszek. Rozejm miał wejść w życie 29 października, jednak walczące strony zgodziły się przyspieszyć ten termin. Według wstępnych danych rozejm jest przestrzegany.

Siły ukraińskie wciąż utrzymują inicjatywę na północ i wschód od Słowiańska, jednak nie osiągnęły znaczących postępów terenowych. Niepowodzeniem zakończyły się kolejne próby utworzenia przyczółków na wschodnim brzegu rzeki Żerebeć oraz wyparcia wojsk rosyjskich z pozycji na wzniesieniach między Słowiańskiem a Siewierskiem. Ponadto grupy rosyjskich żołnierzy wciąż mają przenikać do Łymanu, co uniemożliwia ustanowienie nad nim stabilnej kontroli. Niemniej Ukraińcy pozostają stroną nacierającą, a lokalne dowództwo rosyjskie dotąd nie zdecydowało się wzmocnić walczących jednostek.

Rosjanie wkroczyli do kolejnych kwartałów Dobropola, nie byli jednak w stanie powiększyć strefy kontroli, która wciąż kończy się na obrzeżach miasta. Sukcesem agresora jest nasilającą się infiltracja terenów na północ i zachód od Dobropola, gdzie rosyjscy żołnierze wykonują głównie zadania dywersyjno-rozpoznawcze i eliminują ukraińskie stanowiska obsługi bezzałogowców. Podobny charakter mają rosyjskie działania w rejonie Drużkiwki, a analogiczne akcje dywersyjne sił ukraińskich na północnych obrzeżach Konstantynówki służą przede wszystkim demonstracji obecności. Wzmagające się ukraińskie ataki na Komar w graniczącej z obwodem dniepropetrowskim części obwodu donieckiego zmusiły dowództwo rosyjskie do skierowania tam posiłków, co najprawdopodobniej ustabilizuje front w tym rejonie.

Siły rosyjskie zajęły kolejne kwartały w Kupiańsku i dotarły do zachodnich granic tego miasta, nie są jednak w stanie kontrolować zdobytego terenu. Ukraińcy utrzymują się głównie w południowej części miasta, jednak podobnie jak w przypadku agresora, ich obecność nie przekłada się na kontrolę nad zajętym obszarem. Dla obu stron główną przeszkodą w ustabilizowaniu obecności jest wysoka aktywność sił bezzałogowych. Prawdopodobnie Rosjanie przejęli część miejscowości Kupjanśk-Wuzłowyj – położonej na południe od Kupiańska, na wschodnim brzegu rzeki Oskoł.

Siły ukraińskie kontratakowały w rejonie Oriechiwa w obwodzie zaporoskim, gdzie ponownie wkroczyły do Małej Tokmaczki. Linia frontu pozostaje tam jednak względnie stabilna, z nieznacznymi zmianami na korzyść obu stron, podobnie jak w przygranicznych rejonach obwodów charkowskiego i sumskiego.

Rosyjskie ataki powietrzne

Rosjanie przeprowadzili kolejne ataki rakietowe na Kijów, a ich głównym celem były obiekty energetyczne. Nocą 22 października po raz kolejny uszkodzono elektrociepłownie TEC-4 i TEC-5, położony w pobliżu drugiej z nich Most Południowy (ucierpiała infrastruktura linii metra) oraz Zakład Lotniczy Antonow. Zniszczenia odnotowano w sześciu rejonach miasta, zginęła jedna osoba, a rannych zostało 22, w tym czworo dzieci. Zależnie od źródeł agresor wykorzystał 21–30 rakiet, z których żadnej nie zestrzelono. Do następnego uderzenia rakiet w Kijów miało dojść wczesnym popołudniem. Wieczorem 26 października i nocą 27 października rosyjskie rakiety znów uderzyły w elektrociepłownię TEC-5, uszkodzony został także Most Południowy, który zamknięto dla ruchu do odwołania. Trafienia odnotowano również we wschodniej i północnej części miasta. Zginęła jedna osoba, a rannych zostało 15. Według danych OSINT Rosjanie wystrzelili 20 rakiet balistycznych, z których, jak podało ukraińskie Dowództwo Sił Powietrznych (DSP), zestrzelono dwie.

Nieprzerwanie trwały rosyjskie ataki dronowe na Kijów i obwód kijowski. Po trafieniu w podstację Nowokijowską 330 kV 20 października cztery dzielnice ukraińskiej stolicy zostały okresowo odcięte od prądu. W mieście zginęła jedna osoba, a 20 zostało rannych. Dzień później uszkodzono infrastrukturę transportową, a do awaryjnych wyłączeń prądu doszło w trzech dzielnicach i podkijowskim rejonie buczańskim. Uszkodzenia odnotowano także w budynkach Uniwersytetu Kijowskiego (21 października rosyjskie drony trafiły również w obiekty uczelni wyższych w Humaniu w obwodzie czerkaskim i Krzemieńczuku w obwodzie połtawskim). 23 października uszkodzono podstację Północną 330 kV w rejonie wyszogrodzkim. Wskutek wcześniejszych uderzeń 25 października doszło do awarii systemu energetycznego w trzech dzielnicach Kijowa i rejonie buczańskim.

Ataki na infrastrukturę energetyczną, przemysłową, logistyczną i transportową na całym terytorium Ukrainy nabrały charakteru permanentnego. Od wieczora 20 października do rana 27 października codziennie dochodziło do uderzeń z wykorzystaniem dronów, a sporadycznie także rakiet, w obwodach położonych na bezpośrednim zapleczu frontu, w tym w głównych miastach – Charkowie, Dnieprze i Zaporożu – oraz w centralnej i zachodniej części kraju, przez którą biegną główne szlaki zaopatrzenia Ukrainy z zewnątrz (zwłaszcza w obwodach winnickim i żytomierskim). Warto wymienić:

  • trwające kilka dni uderzenia w Elektrociepłownię Przydnieprzańską w Dnieprze, w wyniku których najprawdopodobniej 23 października wstrzymała ona pracę;
  • uderzenie rakiety w rynek w Łozowej w obwodzie charkowskim, w którym zginęły trzy osoby, a 34 zostały ranne;
  • uderzenie w obiekty energetyczne w obwodzie żytomierskim 23 października, w rezultacie którego większość obwodu (ponad 900 miejscowości i 750 tys. abonentów) została czasowo odcięta od dostaw prądu;
  • uderzenie w infrastrukturę kolejową w Połtawie 23 października, w wyniku którego doszło do powstania fali uderzeniowej i zniszczeń w okolicy;
  • uderzenie w Dnieprzańską Elektrownię Wodną w Zaporożu 24 października, wskutek którego wstrzymano ruch na jej grobli; dzień wcześniej trafiono most wantowy w tym mieście;
  • uderzenie w infrastrukturę energetyczną w rejonie Konotopu w obwodzie sumskim 24 października, w rezultacie którego miasto pozostaje całkowicie bez prądu i częściowo bez gazu, bez perspektywy na termin przywrócenia dostaw;
  • uderzenie w Żmijowską Elektrownię Cieplną w miejscowości Słobożanśke w obwodzie charkowskim 24 października;
  • zniszczenie centrów handlowych sieci Epicentr w Charkowie, Połtawie, Winnicy i Zaporożu 25 października;
  • uderzenie w Dniestrzańską Elektrownię Wodną w obwodzie czerniowieckim przy granicy z Mołdawią 26 października.

Trafiono także podstacje energetyczne w obwodach charkowskim, chmielnickim, iwanofrankiwskim, lwowskim, odeskim, połtawskim, rówieńskim i wołyńskim oraz – w wyniku ataku rakietowego 26 października – bazę lotniczą Kanatowe w obwodzie kirowohradzkim.

23 października u wybrzeży Rumunii zatonął trafiony przez rosyjski dron roporudomasowiec „Choryw” pod banderą Komorów. Zginął jeden z marynarzy, a trzech uznano za zaginionych (załogę tworzyło 10 Ukraińców i trzech obywateli Azerbejdżanu). Od początku miesiąca był to czwarty statek zatopiony w rosyjskim ataku. 25 października dziennik „Financial Times” opublikował materiał, z którego wynika, że Morze Czarne jest dla żeglugi znacznie bardziej niebezpieczne niż Zatoka Perska. Od początku br. zaatakowano 570 statków, a na ich pokładach zginęło 40 marynarzy. W lipcu 2026 r. Ukraińcy rozpoczęli zmasowane uderzenia w żeglugę rosyjską, jednak do września ich intensywność wyraźnie spadła, w przeciwieństwie do analogicznych działań prowadzonych przez Rosjan. W ostatnich 45 dniach mieli oni odpowiadać za 90% ataków na statki na Morzu Czarnym. Dziennik powołuje się na dane TIS, największego prywatnego operatora portowego na Ukrainie, według którego tzw. Wielka Odessa obsłużyła we wrześniu 10 statków, podczas gdy jeszcze w lipcu było ich 400. Bezpieczeństwa nie gwarantują też ukraińskie porty naddunajskie, które mają znacznie mniejszą przepustowość.

Oficjalne odzyskanie przez Ukrainę 23 października pełnego dostępu do systemu Starshield nie przełożyło się na poprawę deklarowanej skuteczności ukraińskiej obrony powietrznej. Według komunikatów DSP nastąpił nawet jej nieznaczny spadek, z ponad 85% w dniach 13–22 października, gdy obowiązywało ograniczenie dostępu, do niespełna 84% w dniach 23–27 października. DSP podało, że od wieczora 20 października do rana 27 października Rosjanie użyli przeciwko Ukrainie łącznie 1271 dronów uderzeniowych i ich imitatorów, z których unieszkodliwiono 1058. DSP nie ujawniło łącznej liczby rosyjskich rakiet, poinformowało jednak, że w omawianym okresie zestrzelono ich pięć. Z zestawienia danych z innych źródeł wynika, że agresor użył 50–60 rakiet, głównie balistycznych, w atakach na Kijów, a ukraińska obrona powietrzna nie zestrzeliła żadnej z nich.

Ukraińskie operacje przeciw Rosji

Siły ukraińskie zintensyfikowały ataki na zakłady dostarczające półfabrykaty dla rosyjskiego przemysłu zbrojeniowego, wstrzymując jednocześnie uderzenia w przedsiębiorstwa sektora paliwowo-energetycznego. 23 października pociski manewrujące Storm Shadow trafiły w zakłady Proton w Orle. Dzień później drony uszkodziły instalacje w kombinacie chemicznym Toljattikauczuk w obwodzie samarskim. Poważniejszych rezultatów nie przyniósł natomiast atak na zakład Omskij Kauczuk w Omsku. 25 października uderzenie bezzałogowców doprowadziło do pożaru jednej z hal produkcyjnych na terenie zakładu Energia w Jelcu w obwodzie lipieckim, największego w Rosji producenta akumulatorów i baterii. 26 października celem ataku był Woronieżsintiezkauczuk w Woroneżu.

22 października Ukraińcy przeprowadzili kolejny zmasowany atak na Moskwę, gdzie nie uzyskali trafień. Zniszczenia odnotowano w podmoskiewskim Sierpuchowie oraz Lipiecku w obwodzie lipieckim. Według niektórych źródeł w rejonie Sierpuchowa doszło do trafienia na terenie przedsiębiorstwa wojskowego „75 Arsenał”. Władze Moskwy informowały, że w jej kierunku leciało 630 ukraińskich bezzałogowców, z których większość została zestrzelona.

24 października ukraińskie bezzałogowce zaatakowały infrastrukturę energetyczną na okupowanym Krymie, doprowadzając tam do przejściowego blackoutu. Trafione zostały także obiekty energetyczne w obwodzie rostowskim i Kraju Krasnodarskim.

25 i 26 października celem zmasowanych ataków ukraińskich były miasta stołeczne dwóch obwodów przygranicznych – Biełgorod i Woroneż. W Biełgorodzie uszkodzono m.in. centrum handlowe, zginęła jedna osoba, a 14 zostało rannych. W Woroneżu doszło do trafienia centrum biznesowego i zakładu Woronieżsintiezkauczuk, a pod miastem – pociągu pasażerskiego. Zginęły dwie osoby, a rannych zostało 17. Były to jedne z pierwszych od wielu miesięcy ukraińskich ataków, które można określić mianem odwetowych za rosyjskie ataki na miasta ukraińskie. 23 października ukraińskie pociski manewrujące uderzyły w bazę lotniczą Baltimore koło Woroneża. Tego samego dnia ukraiński Sztab Generalny informował o uszkodzeniu samolotu na lotnisku Jejsk w Kraju Krasnodarskim.

20 października Federalna Służba Bezpieczeństwa (FSB) poinformowała o zatrzymaniu 18-letniego współpracownika ukraińskiego wywiadu wojskowego (HUR) działającego w Republice Mari El. Miał on zbierać informacje m.in. o obiektach przemysłu obronnego w regionie. Dzień później FSB miała ująć czynnego żołnierza Sił Zbrojnych Ukrainy (SZU), obywatela Niemiec z doświadczeniem służby w Bundeswehrze (m.in. w Afganistanie). Okoliczności jego schwytania nie są jasne, według FSB miał on zdezerterować z ukraińskiej armii. 22 października na Krymie zatrzymano obywatela Rosji działającego na rzecz kontrwywiadu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU). Z własnego mieszkania miał on fotografować okręty Floty Czarnomorskiej, a także jej infrastrukturę.

26 października FSB zatrzymała dwóch obywateli państw Kaukazu Południowego, którzy na zlecenie SBU mieli przygotowywać ataki dronowe na obiekty energetyczne i stanowiska obrony przeciwlotniczej wokół Moskwy. Ich zadaniem było odebranie przygotowanych przez SBU dronów ze skrytek w obwodach smoleńskim i kałuskim, a następnie ich rozstawienie we wskazanych lokalizacjach w Moskwie. Atak nastąpiłby po aktywowaniu urządzeń, które byłyby sterowane z Ukrainy.

Rosyjskie operacje przeciwko Ukrainie

21 października SBU zatrzymała 18-latka z Odessy, który na zlecenie rosyjskiego wywiadu rozpoznawał obiekty infrastrukturalne w tym mieście oraz w Dnieprze, a także planował zamach terrorystyczny w Kijowie. W wyniku jego działań zniszczony miał zostać m.in. terminal pocztowy w Odessie. Tego samego dnia zatrzymano sześć osób – po dwie na Zakarpaciu i w obwodzie czerkaskim oraz po jednej w Kijowie i Mikołajowie – za prowadzenie prorosyjskiej i antyukraińskiej agitacji, głównie w internecie. Jeden z zatrzymanych miał w ciągu dwóch lat zamieścić ok. 100 tys. antyukraińskich postów w komunikatorze Telegram. W Kramatorsku na karę 15 lat pozbawienia wolności sąd skazał natomiast Ukraińca, który naprowadzał lotnicze bomby kierowane i artylerię na pozycje wojsk ukraińskich w rejonie miasta.

Dzień później SBU zatrzymała zwerbowanego przez FSB dezertera z ukraińskiej armii, który po tym jak opuścił jednostkę, przekazał Rosjanom dane lokalizacyjne magazynu składującego ok. 100 ukraińskich bezzałogowych statków powietrznych. Według strony ukraińskiej dzięki działaniom operacyjnym udało się z wyprzedzeniem zidentyfikować zdrajcę i ewakuować magazyn. Z kolei w obwodzie mikołajowskim zatrzymano innego dezertera, który po tym, jak oddalił się z jednostki, opublikował na TikTok-u kilka filmów wskazujących na pozycję swojej jednostki wojskowej (prawdopodobnie systemów przeciwokrętowych Neptun). W obwodzie charkowskim na karę 15 lat pozbawienia wolności skazano Ukraińca, który dokonał podpalenia dwóch obiektów należących do Kolei Ukraińskich.

23 października SBU wraz z Państwową Służbą Graniczną zatrzymały w obwodzie wołyńskim obywatelkę Ukrainy, weterankę Sił Zbrojnych FR. W lutym 2022 r. miała ona pracować jako pielęgniarka w szpitalu w Doniecku, a następnie wstąpić do armii rosyjskiej, gdzie służyła do sierpnia 2024 r. Na Wołyń wróciła aby wyrobić ukraiński paszport przed planowanym wyjazdem do jednego z państw UE. 26 października SBU poinformowała o zatrzymaniu w Odessie mężczyzny, który umieścił co najmniej dwa nadajniki GPS na cysternach przewożących produkty ropopochodne. Jego celem było zidentyfikowanie baz wykorzystywanych w logistyce paliw. Dzień później również w Odessie SBU zatrzymała 21-latka, który na zlecenie Rosjan zbierał informacje o infrastrukturze energetycznej oraz brał udział w przygotowaniach do rosyjskich operacji propagandowych w mieście.

Sytuacja na terenach okupowanych

22 października HUR poinformował o przeprowadzeniu przez Rosjan na terenach okupowanych kolejnej odsłony operacji pod kryptonimem Nielegał-2026. Odbyła się ona w pierwszej dekadzie października i była wymierzona w obywateli Ukrainy, którzy nie przyjęli paszportów FR. W przypadku wykrycia takich osób były one rejestrowane jako cudzoziemcy, co pozwala na traktowanie ich zgodnie z prawem migracyjnym i docelowo wydalenie ich z terytorium Rosji; wówczas przepadkowi ulega również posiadany majątek. Na miejsce wydalonych Ukraińców osiedlani są obywatele FR (często imigranckiego pochodzenia). Tego samego dnia w okupowanych Oleszkach w obwodzie chersońskim odbyła się propagandowa telekonferencja, w której według Rosjan wzięli udział przedstawiciele ok. 80 krajów. Była ona poświęcona rzekomym zbrodniom wojennym popełnionym przez siły ukraińskie wobec mieszkańców tego obszaru. W rzeczywistości miała jednak odwrócić uwagę od dramatycznej sytuacji humanitarnej mieszkańców Oleszek (nawet do 6 tys. osób), do których od tygodni nie docierają produkty pierwszej potrzeby.

Sytuacja wewnętrzna na Ukrainie

22 października na białorusko-ukraińskim przejściu granicznym Nowaja Huta odbyła się kolejna wymiana ciał pomiędzy Rosją a Ukrainą. Według Ukraińskiego Sztabu Koordynacyjnego ds. Postępowania z Jeńcami Wojennymi do kraju powróciły szczątki 252 osób, przekazano zaś ciała 25 żołnierzy Sił Zbrojnych FR. Była to pierwsza tego rodzaju wymiana od 17 września. Dzień później doszło natomiast do pierwszej od sierpnia wymiany jeńców. Na Ukrainę wróciło 270 osób, 261 żołnierzy i 9 cywilów. Wśród nich znalazło się 38 żołnierzy, którzy trafili do niewoli przed pełnoskalową agresją Rosji, w latach 2018–2020. 

Zachodnie wsparcie Ukrainy

11 października bułgarska agencja informacyjna Novinite poinformowała, że Sofia odmówiła finansowania nowych dostaw broni dla Ukrainy za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju (EPF). Jednocześnie Bułgaria nadal ma zapewniać finansowanie dla przekazywania nieśmiercionośnego sprzętu wojskowego. W latach 2021–2027 budżet EPF ma wynieść ok. 17 mld euro, z czego do tej pory wydano 10,8 mld euro na wsparcie Ukrainy, w tym 4,7 mld euro na częściowy zwrot państwom UE kosztów pomocy wojskowej już dostarczonej Kijowowi.

22 października Ministerstwo Obrony Ukrainy podpisało list intencyjny z firmami ICEYE i Nokia w sprawie współpracy przy tworzeniu nowego systemu łączności satelitarnej. Pierwsze satelity komunikacyjne mają zostać umieszczone na niskiej orbicie w 2028 r. Nie podano źródła finansowania tego projektu.

22 października Ministerstwo Obrony Estonii poinformowało o przekazaniu kolejnych 10 mln euro w ramach mechanizmu zakupów amerykańskiego uzbrojenia – tzw. priorytetowej listy potrzeb dla Ukrainy (Prioritised Ukraine Requirements List, PURL). W sumie Tallinn przeznaczył już 31 mln euro w ramach PURL.

23 października Ministerstwo Obrony Ukrainy zawiadomiło o zakończeniu duńskich dostaw ponad 50 tys. sztuk amunicji kalibru 20 mm do działek pokładowych myśliwców F-16.

Monitor dostaw broni