Analizy

Utrzymać kurs. Merz w Kijowie

4 października kanclerz Niemiec Friedrich Merz (CDU) złożył swoją drugą wizytę w Kijowie, gdzie spotkał się z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim. Kanclerzowi towarzyszyła minister gospodarki i energetyki Katherina Reiche (CDU) oraz delegacja niemieckich przedsiębiorców. Merz i Zełenski wzięli udział w niemiecko-ukraińskim forum biznesu, podczas którego podpisano 15 porozumień o łącznej wartości 6,5 mld euro (komunikat władz ukraińskich mówi o 8,5 mld euro, zob. tabela).

Podczas wspólnej konferencji prasowej Merz ogłosił uruchomienie kolejnego pakietu wsparcia wojskowego o wartości ok. 1 mld euro, obejmującego m.in. broń dalekiego zasięgu, drony przechwytujące i technologię satelitarną, oraz przeznaczenie 350 mln euro na sfinansowanie zakupu generatorów, stacji elektroenergetycznych i naprawy ukraińskiej infrastruktury energetycznej. Równocześnie zaznaczył, że dalsza pomoc finansowa dla Kijowa zależeć będzie od przeprowadzenia reform dotyczących praworządności i walki z korupcją. Zaapelował też do Rosji o podjęcie rozmów i negocjacji pokojowych oraz zaznaczył, że Ukraina, Niemcy i Europa chcą pokoju, ale nie może on zostać im narzucony. Merz zadeklarował, że zależy mu na szybkiej akcesji Ukrainy do UE.

Wizyta w Kijowie to sygnał, że niemieckie wsparcie ma być kontynuowane mimo trudnej sytuacji kanclerza w kraju, wygranych AfD i Lewicy w ostatnich wyborach lokalnych, jak i intensyfikacji ataków rosyjskich na Niemcy. Jednocześnie rząd Merza liczy na rozwój zawartego z Kijowem w kwietniu tego roku strategicznego partnerstwa, którego filarem jest współpraca przemysłów zbrojeniowych.

Komentarz

  • Wsparcie Niemiec dla Ukrainy nie ustanie mimo ryzyka nasilonych rosyjskich aktów sabotażu w RFN i innych państwach NATO. W trakcie przesłuchania przed Gremium Kontrolnym Bundestagu szef Federalnej Służby Wywiadowczej (BND) Martin Jäger ostrzegł przed możliwą „gwałtowną konfrontacją” RFN z Rosją. Według informacji medialnych od stycznia do końca sierpnia br. Federalny Urząd Kryminalny odnotował 165 podejrzeń sabotażu w Niemczech, m.in. „incydentów szpiegowskich bez użycia dronów”, oraz 747 podejrzanych przelotów dronów, m.in. nad infrastrukturą wojskową. W 2025 r. tych ostatnich miało być ok. 1300. Sygnały o nasileniu rosyjskich działań dywersyjnych prowadzą także do ostrzejszych deklaracji politycznych, czego przykładem jest niedawne przemówienie Merza, który podkreślił, że „Rosja prowadzi obecnie rewizjonistyczną, imperialną ekspansję”.
  • Deklaracja o utrzymaniu dotychczasowego kursu rządu CDU/CSU–SPD wobec Ukrainy i Rosji ma szczególne znaczenie w obliczu sukcesów prorosyjskiej AfD w tegorocznych wyborach landowych. Ugrupowanie to jest przeciwne udzielaniu dalszej pomocy wojskowej Kijowowi i oskarża gabinet Merza o niewystarczające wysiłki dyplomatyczne na rzecz nawiązania dialogu z Moskwą. Wizyta kanclerza w Kijowie miała na celu zapewnienie – również europejskich partnerów RFN – że mimo tych nacisków wsparcie dla Ukrainy będzie kontynuowane.
  • Rząd RFN pokazuje jednocześnie, że jest gotów do rozmów z Rosją. Na marginesie wrześniowego Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku szef niemieckiej dyplomacji Johann Wadephul (CDU) spotkał się z rosyjskim odpowiednikiem Siergiejem Ławrowem. Spotkanie miało się ograniczyć do wygłoszenia stanowisk przez obie strony, co w odbiorze komentatorów świadczyło o braku woli podjęcia negocjacji po stronie Rosjan.
  • Na użytek wewnątrzpolityczny Merz stara się podkreślać, że wsparcie dla Ukrainy nie jest jednostronną formą pomocy, ale też inwestycją, która przyniesie bezpośrednie korzyści niemieckiej gospodarce. Zyskuje na tym obecnie sektor zbrojeniowy, który czerpie z ukraińskich doświadczeń, szczególnie w sektorze bezzałogowców. Niemcy chcą również rozwijać we współpracy z Ukraińcami zdolności rażenia dalekiego zasięgu. Według badania Infratest dimap z września br. 42% respondentów (+3 p.p. względem grudnia 2024 r.) uznaje niemieckie wsparcie wojskowe dla Kijowa za zbyt duże, 38% (+2 p.p.) za odpowiednie, a 14% (-4 p.p.) za niewystarczające. Niechęć do niesienia pomocy jest wyraźnie większa w landach wschodnich (54%) niż w zachodnich (39%). Poparcie społeczne słabnie stopniowo także w wymiarze pozamilitarnym. Według sondażu Deutsch-Polnisches Barometer w 2025 r. za przyjmowaniem uchodźców z Ukrainy opowiadało się 55% Niemców (i 45% Polaków), wobec 79% (77% Polaków) bezpośrednio po rosyjskiej inwazji w marcu 2022 r. Sprzeciwiało się temu 28% Niemców (11% Polaków).
  • Niemcy pozostają nominalnie największym europejskim donatorem pomocy dla Ukrainy. Według Instytutu Gospodarki Światowej w Kilonii (IfW) od stycznia 2022 do czerwca 2026 r. wartość niemieckiej pomocy wyniosła ok. 30,63 mld euro (równowartość 0,9% PKB RFN z 2021 r.), z czego 24,9 mld stanowiło wsparcie wojskowe (jego część wciąż nie została dostarczona), 4,07 mld – humanitarne, a 1,66 mld – finansowe (zob. wykres). W projekcie budżetu na 2027 r. na pomoc militarną dla Kijowa rząd przewidział 11,6 mld euro, a zgodnie z planem finansowym na lata 2028–2030 koalicja CDU/CSU–SPD zamierza przeznaczać na ten cel po 8,5 mld euro rocznie.
     

Tabela. Umowy podpisane podczas wizyty Friedricha Merza w Kijowie 4 października 2026 r.

Tabela. Umowy podpisane podczas wizyty Friedricha Merza w Kijowie 4 października 2026 r.

Źródło: opracowanie własne na podstawie Ukraine Not Only Receives Assistance but Also Buys from Germany, Co-Produces with Germany, and Shares Experience – President at the Ukrainian-German Business Forum, 4.10.2026, president.gov.ua.
 

Wartość_pomocy_wojskowej_finansowej_i_humanitarnej