„Najsilniejsza armia w Europie”?Transformacja Bundeswehry: kontekst, perspektywy, ograniczenia

W domenie lądowej Polska i Niemcy, we współpracy z USA, są filarami realizacji natowskiego planu obronnego „Centrum”, obejmującego region Morza Bałtyckiego oraz Europę Środkową. W domenie morskiej Niemcy, Polska i Szwecja są kluczowymi państwami w zakresie działań na Morzu Bałtyckim, gdzie sojusznicze operacje prowadzi wielonarodowe Dowództwo Bałtyckiej Grupy Zadaniowej (CTF Baltic) — rotacyjny sztab, który z Rostocku przeniesiony zostanie w 2028 r. do Gdyni, a cztery lata później do Szwecji.

Ze względu na swoje centralne położenie Niemcy w czasie konfliktu z Rosją będą funkcjonować także jako hub logistyczny NATO, kluczowy dla przerzutu amerykańskich i europejskich wojsk, oraz jako zaplecze prowadzenia operacji obrony zbiorowej. Odzwierciedla to ustanowienie w niemieckim Ulm natowskiego dowództwa logistycznego JSEC, a także przyjęcie przez Bundeswehrę Planu operacyjnego Niemcy (OPLAN DEU).

Dwie nowelizacje niemieckiej Ustawy Zasadniczej — w 2022 i 2025 r. — umożliwiły wzrost wydatków na cele wojskowe. Otworzyły drogę do zaciągnięcia przez państwo kredytów, wyjmując je jednocześnie spod tzw. hamulca długu — reguły budżetowej, zgodnie z którą roczny deficyt federalny nie może przekroczyć 0,35% PKB. Harmonogram wzrostu inwestycji do 2029 r. opracował obecny rząd kanclerza Merza.

W grudniu 2025 r. Bundestag przyjął ustawę o reformie służby wojskowej. Przywraca ona obowiązkową ewidencję i kwalifikację wojskową dla mężczyzn, wprowadza „nową służbę wojskową” (6–23 miesiące) i podstawy prawne do uruchomienia poboru w określonych sytuacjach, a Bundeswehra liczy na zrekrutowanie w jej ramach 20 tys. żołnierzy w 2026 r., 30 tys. w 2028 r. i 40 tys. w 2030 r. Krótkoterminowo najszybciej ma rosnąć liczba rezerwistów — z obecnych ok. 60 tys. do 140 tys. w 2029 r.

Niemieckie Wojska Lądowe planują największe przekształcenia — ze zmianą struktury organizacyjnej, odbudową zdolności w wielu obszarach i największym wzrostem liczby żołnierzy. Docelowo mają być zorganizowane w trzy dywizje operacyjne, dwie dywizje obrony terytorialnej i jednostkę administracyjną szczebla dywizji z wojskami korpuśnymi.

Planowana jest rozbudowa wojsk pancernych i zmechanizowanych, artylerii, obrony powietrznej bardzo krótkiego i krótkiego zasięgu oraz nasycenie dronami. Nową, strategiczną zdolnością rozwijaną w Wojskach Lądowych RFN ma być Deep Precision Strike o zasięgu 2500+ km.

Nawet po zakończeniu transformacji niemieckie Wojska Lądowe będą dysponowały mniejszymi zdolnościami niż ich polski odpowiednik. Ich liczebność ma wzrosnąć z obecnych ok. 64,3 tys. do najprawdopodobniej ok. 80 tys. żołnierzy, a do 2032 r. liczba dywizjonów artylerii ma się zwiększyć aż do 10.

Marynarka Wojenna ma być skoncentrowana na działaniach na północno-wschodniej flance Sojuszu: północnym Atlantyku oraz Morzu Norweskim, Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim. Ma być zaangażowana w konwojowanie statków, patrolowanie i zwalczanie okrętów podwodnych na północnym Atlantyku, a także w działania bojowe na Morzu Bałtyckim.

Zmierza w stronę znacznej rozbudowy stanu floty, integrowania systemów załogowych i bezzałogowych i możliwości uderzeń na cele lądowe. Gotowość floty krótkofalowo ma zostać zwiększona z jednej do dwóch trzecich dostępnych jednostek.

Jeśli plany rozwoju się urzeczywistnią, Marynarka Wojenna RFN będzie jedną z najsilniejszych w Europie. W porównaniu z Marynarką Wojenną RP jej niemiecki odpowiednik będzie nieporównywalnie silniejszy niemal w każdym zakresie zdolności morskich; jedynie polskie zdolności przeciwminowe i rakietowe systemy zwalczania żeglugi nawodnej bazowania lądowego będą większe niż niemieckie.

Siły Powietrzne RFN znajdują się na etapie przyspieszonej modernizacji, z priorytetem rozwijania zdolności do udziału w natowskim nuclear sharing, do przełamywania zdolności antydostępowych przeciwnika, do uderzeń rakietowych dalekiego zasięgu oraz w zakresie wielowarstwowej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej.

W porównaniu z Siłami Powietrznymi RP Luftwaffe będzie dysponowała dwukrotną przewagą w zakresie lotnictwa taktycznego i nieporównywalnie większymi zdolnościami lotnictwa transportowego.

W Traktacie „2+4” z 1990 r. Niemcy zobowiązały się do rezygnacji z produkcji i posiadania broni ABC (atomowej, biologicznej i chemicznej). Traktat przewiduje też, że na terytorium byłej NRD może stacjonować Bundeswehra, ale nie wojska sojusznicze ani broń jądrowa.

Użycie Bundeswehry na terytorium Niemiec w czasie pokoju jest mocno ograniczone ze względów historycznych. Ustawa Zasadnicza przewiduje możliwość wprowadzenia trzech stanów nadzwyczajnych w kraju oraz sytuacji nadzwyczajnej w przypadku ataku na państwo sojusznicze.