{"id":1482,"date":"2025-12-01T12:30:27","date_gmt":"2025-12-01T11:30:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?post_type=knowledgebase&#038;p=1482"},"modified":"2025-12-12T16:07:15","modified_gmt":"2025-12-12T15:07:15","slug":"zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era","status":"publish","type":"knowledgebase","link":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era","title":{"rendered":"Zeitenwende (zmiana czas\u00f3w, punkt zwrotny, nowa era)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Termin okre\u015blaj\u0105cy moment prze\u0142omu politycznego w Niemczech, og\u0142oszony publicznie przez kanclerza Olafa Scholza 27 lutego 2022 r., trzy dni po rozpocz\u0119ciu pe\u0142noskalowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119. <em>Zeitenwende<\/em> uznano za s\u0142owo roku 2022 w Niemczech \u2013 sta\u0142o si\u0119 ono synonimem zasadniczej zmiany w niemieckiej polityce zagranicznej, bezpiecze\u0144stwa i energetycznej, zmiany, kt\u00f3ra stanowi pr\u00f3b\u0119 symbolicznego zerwania z doktrynami obowi\u0105zuj\u0105cymi od zako\u0144czenia zimnej wojny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W przem\u00f3wieniu w Bundestagu Scholz og\u0142osi\u0142 koniec dotychczasowego \u0142adu mi\u0119dzynarodowego i konieczno\u015b\u0107 dokonania zasadniczej reorientacji w my\u015bleniu strategicznym pa\u0144stwa. Deklarowa\u0142: \u201eprze\u017cywamy <em>Zeitenwende<\/em>. Oznacza to, \u017ce \u015bwiat nie jest ju\u017c taki sam jak przedtem. Sedno stanowi pytanie, czy si\u0142a mo\u017ce z\u0142ama\u0107 prawo\u201d. W wymiarze praktycznym oznacza\u0142o to szereg decyzji o odej\u015bciu od wieloletnich za\u0142o\u017ce\u0144 polityki niemieckiej: rewizj\u0119 polityki wobec Rosji, zgod\u0119 na dostawy broni dla Ukrainy, utworzenie specjalnego funduszu na potrzeby modernizacji Bundeswehry w wysoko\u015bci 100 mld euro oraz powa\u017cne traktowanie zobowi\u0105zania o przeznaczaniu co najmniej 2% PKB rocznie na obronno\u015b\u0107. Scholz zapowiedzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c uniezale\u017cnienie Niemiec od rosyjskich surowc\u00f3w energetycznych poprzez budow\u0119 terminali LNG i rozw\u00f3j odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Zawieszenie projektu Nord Stream 2, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o chwil\u0119 wcze\u015bniej, wpisywa\u0142o si\u0119 w t\u0119 zapowied\u017a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Zeitenwende<\/em> mia\u0142a mie\u0107 wymiar nie tylko praktyczny, lecz tak\u017ce ideowy. Niestety nie sta\u0142a si\u0119 form\u0105 publicznego rozliczenia z polityk\u0105 opart\u0105 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce handel i wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 ekonomiczna (doktryna <em>Wandel durch Handel<\/em>) prowadz\u0105 do demokratyzacji autorytarnych partner\u00f3w. W obliczu napa\u015bci Rosji na Ukrain\u0119, a wcze\u015bniej aneksji Krymu i wojny w Donbasie (2014), kontynuacja tej polityki \u2013 skutkuj\u0105cej m.in. uzale\u017cnieniem energetycznym od Rosji \u2013 okaza\u0142a si\u0119 strategiczn\u0105 pora\u017ck\u0105 RFN. Wymuszona przez wydarzenia <em>Zeitenwende<\/em> by\u0142a de facto dowodem na to, \u017ce zmiana polityki Berlina mo\u017ce przyj\u015b\u0107 tylko z zewn\u0105trz i pod presj\u0105. Dopiero wojna unaoczni\u0142a, \u017ce dotychczasowy paradygmat \u201ecywilnej pot\u0119gi\u201d (<em>Zivilmacht<\/em>) musi zosta\u0107 zrewidowany.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poj\u0119cie <em>Zeitenwende<\/em> zyska\u0142o w RFN du\u017cy odd\u017awi\u0119k r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na kulturowe znaczenie j\u0119zyka w niemieckiej debacie publicznej. Tradycja nadawania nazw prze\u0142omom historycznym ma w Niemczech d\u0142ug\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 (<em>Stunde Null<\/em> po 1945 r., <em>Wende<\/em> po 1989 r., <em>Energiewende<\/em> w XXI wieku). Terminy te nie tylko porz\u0105dkuj\u0105 do\u015bwiadczenia historyczne, lecz tak\u017ce nadaj\u0105 im ramy symboliczne. Has\u0142o Scholza wpisa\u0142o si\u0119 w ten nurt, stanowi\u0105c pr\u00f3b\u0119 wywo\u0142ania spo\u0142ecznej i politycznej mobilizacji wok\u00f3\u0142 nowego kursu. Co istotne, sam Scholz u\u017cywa\u0142 poj\u0119cia <em>Zeitenwende<\/em> ju\u017c wcze\u015bniej \u2013 w 2017 r. jako burmistrz Hamburga i autor ksi\u0105\u017cki <em>Hoffnungsland<\/em>, w kt\u00f3rej apelowa\u0142 o gotowo\u015b\u0107 do dzia\u0142ania w obliczu kryzys\u00f3w i \u201ekierowanie losem zamiast jego biernego przyjmowania\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 og\u0142oszenie <em>Zeitenwende<\/em> przyj\u0119to z uznaniem jako przejaw koniecznego realizmu, to r\u00f3wnocze\u015bnie wywo\u0142a\u0142o ono debat\u0119 o rzeczywistym zasi\u0119gu tej deklaracji. Tym bardziej, \u017ce poj\u0119cia tego zacz\u0119to szybko u\u017cywa\u0107 w kontek\u015bcie innych niezb\u0119dnych reform gospodarki i pa\u0144stwa: od energetyki po ustr\u00f3j federalny. Wdra\u017canie nowych strategii post\u0119puje powoli, a polityka Berlina nadal nosi cechy zachowawczo\u015bci. Dotyczy to zar\u00f3wno redefinicji polityki wobec Chin, jak i faktycznej odbudowy zdolno\u015bci wojskowych RFN. <em>(AK)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zob. <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/sites\/default\/files\/WST%C4%98P.%20SK%C4%84D%20SI%C4%98%20WZI%C4%98%C5%81A%20I%20DOK%C4%84D%20ZMIERZA%20ZEITENWENDE.pdf\"><em>Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a i dok\u0105d zmierza Zeitenwende?<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/pl\/publikacje\/raport-osw\/2023-09-12\/w-poszukiwaniu-straconego-czasu\"><em>W poszukiwaniu straconego czasu. Niemcy w erze Zeitenwende<\/em><\/a><em><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Termin okre\u015blaj\u0105cy moment prze\u0142omu politycznego w Niemczech, og\u0142oszony publicznie przez kanclerza Olafa Scholza 27 lutego 2022 r., trzy dni po rozpocz\u0119ciu pe\u0142noskalowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119. Zeitenwende uznano za s\u0142owo roku 2022 w Niemczech \u2013 sta\u0142o si\u0119 ono synonimem zasadniczej zmiany w niemieckiej polityce zagranicznej, bezpiecze\u0144stwa i energetycznej, zmiany, kt\u00f3ra stanowi pr\u00f3b\u0119 symbolicznego zerwania z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","knowledgebase_cat":[17],"class_list":["post-1482","knowledgebase","type-knowledgebase","status-publish","hentry","knowledgebase_cat-polityka-zagraniczna"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Zeitenwende (zmiana czas\u00f3w, punkt zwrotny, nowa era) -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zeitenwende (zmiana czas\u00f3w, punkt zwrotny, nowa era) -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Termin okre\u015blaj\u0105cy moment prze\u0142omu politycznego w Niemczech, og\u0142oszony publicznie przez kanclerza Olafa Scholza 27 lutego 2022 r., trzy dni po rozpocz\u0119ciu pe\u0142noskalowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119. Zeitenwende uznano za s\u0142owo roku 2022 w Niemczech \u2013 sta\u0142o si\u0119 ono synonimem zasadniczej zmiany w niemieckiej polityce zagranicznej, bezpiecze\u0144stwa i energetycznej, zmiany, kt\u00f3ra stanowi pr\u00f3b\u0119 symbolicznego zerwania z [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-12T15:07:15+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era\",\"name\":\"Zeitenwende (zmiana czas\u00f3w, punkt zwrotny, nowa era) -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-01T11:30:27+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-12T15:07:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zeitenwende (zmiana czas\u00f3w, punkt zwrotny, nowa era)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zeitenwende (zmiana czas\u00f3w, punkt zwrotny, nowa era) -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Zeitenwende (zmiana czas\u00f3w, punkt zwrotny, nowa era) -","og_description":"Termin okre\u015blaj\u0105cy moment prze\u0142omu politycznego w Niemczech, og\u0142oszony publicznie przez kanclerza Olafa Scholza 27 lutego 2022 r., trzy dni po rozpocz\u0119ciu pe\u0142noskalowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119. Zeitenwende uznano za s\u0142owo roku 2022 w Niemczech \u2013 sta\u0142o si\u0119 ono synonimem zasadniczej zmiany w niemieckiej polityce zagranicznej, bezpiecze\u0144stwa i energetycznej, zmiany, kt\u00f3ra stanowi pr\u00f3b\u0119 symbolicznego zerwania z [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era","article_modified_time":"2025-12-12T15:07:15+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era","name":"Zeitenwende (zmiana czas\u00f3w, punkt zwrotny, nowa era) -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website"},"datePublished":"2025-12-01T11:30:27+00:00","dateModified":"2025-12-12T15:07:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=zeitenwende-zmiana-czasow-punkt-zwrotny-nowa-era#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zeitenwende (zmiana czas\u00f3w, punkt zwrotny, nowa era)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1482","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/knowledgebase"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1482"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1669,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1482\/revisions\/1669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"knowledgebase_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fknowledgebase_cat&post=1482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}