{"id":1478,"date":"2025-12-01T12:29:42","date_gmt":"2025-12-01T11:29:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?post_type=knowledgebase&#038;p=1478"},"modified":"2025-12-12T16:04:58","modified_gmt":"2025-12-12T15:04:58","slug":"volkspartei-partia-masowa","status":"publish","type":"knowledgebase","link":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa","title":{"rendered":"Volkspartei (partia masowa)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jako parti\u0119 masow\u0105 okre\u015bla si\u0119 ugrupowanie reprezentuj\u0105ce szerokie spektrum pogl\u0105d\u00f3w, podzielone na frakcje oraz dysponuj\u0105ce du\u017cym elektoratem pochodz\u0105cym z r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych. <em>Volksparteien<\/em> zwracaj\u0105 si\u0119 do licznego grona wyborc\u00f3w, ponad podzia\u0142ami klasowymi, wiekowymi, zawodowymi czy \u015bwiatopogl\u0105dowymi, a ich programy maj\u0105 charakter uniwersalny, co pozwala zdobywa\u0107 znaczne poparcie spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Partie masowe ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w powojennych Niemczech Zachodnich. Przed 1933 r. poszczeg\u00f3lne ugrupowania reprezentowa\u0142y na og\u00f3\u0142 okre\u015blone \u015brodowiska zawodowe i spo\u0142eczne. Klasyczny przyk\u0142ad to SPD, kt\u00f3ra od momentu powstania w 1863 r. skupia\u0142a si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie na robotnikach. Dopiero uchwalenie prze\u0142omowego programu w 1959 r. (<em>Godesberger Programm<\/em>) zmieni\u0142o jej charakter. SPD porzuci\u0142a radykalne postulaty z nurtu marksistowskiego, zaakceptowa\u0142a spo\u0142eczn\u0105 gospodark\u0119 rynkow\u0105 i w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105, a w polityce bezpiecze\u0144stwa popar\u0142a zaanga\u017cowanie w NATO. Sta\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas parti\u0105 og\u00f3lnospo\u0142eczn\u0105, zdoln\u0105 do zawierania koalicji w r\u00f3\u017cnych konfiguracjach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eZ\u0142oty wiek\u201d partii masowych przypad\u0142 na lata 60., 70. i 80. XX wieku. Skumulowane poparcie dla g\u0142\u00f3wnych ugrupowa\u0144 si\u0119ga\u0142o w tych dekadach 80\u201390%. Model ten funkcjonowa\u0142 skutecznie dop\u00f3ty, dop\u00f3ki silne by\u0142y wi\u0119zi spo\u0142eczne \u2013 grupowe, zwi\u0105zkowe, wyznaniowe \u2013 a identyfikacja partyjna obywateli trwa\u0142a. Gdy powi\u0105zania te os\u0142ab\u0142y, co nast\u0119powa\u0142o wraz z procesem indywidualizacji spo\u0142ecze\u0144stwa, partie masowe zacz\u0119\u0142y traci\u0107 na znaczeniu. Kolejnym czynnikiem sprzyjaj\u0105cym erozji <em>Volksparteien<\/em> by\u0142o pojawienie si\u0119 nowych ugrupowa\u0144 \u2013 Zielonych w latach 80. oraz Die Linke w 2007 r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"732\" src=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa-1024x732.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1665\" srcset=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa-1024x732.jpg 1024w, https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa-300x214.jpg 300w, https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa-768x549.jpg 768w, https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa.jpg 1401w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W OSW stale \u015bledzimy ewolucj\u0119 niemieckiej sceny politycznej. Prekursorskim tekstem ukazuj\u0105cym skal\u0119 zmian jest komentarz Artura Ciechanowicza po wyborach do Bundestagu w 2017 r. \u2013 trafnie diagnozuj\u0105cy bezpowrotnie utracon\u0105 przewidywalno\u015b\u0107 niemieckiej polityki (zob. <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/pl\/publikacje\/komentarze-osw\/2017-11-22\/bezpowrotnie-utracona-przewidywalnosc-niemiecka-scena-partyjna\"><em>Bezpowrotnie utracona przewidywalno\u015b\u0107: niemiecka scena partyjna po wyborach<\/em><\/a>). Autor wskazywa\u0142 na migracje elektoratu mi\u0119dzy partiami, os\u0142abienie przywi\u0105zania wyborc\u00f3w do dawnych struktur oraz na szybsze rozliczanie przez nich polityk\u00f3w z obietnic wyborczych. To, co dotychczas scala\u0142o wielkie grupy spo\u0142eczne (struktury zwi\u0105zkowe, identyfikacje klasowe, wi\u0119zy wyznaniowe), traci\u0142o na znaczeniu i u\u0142atwi\u0142o przep\u0142yw elektoratu. Prawdziwym <em>game changerem<\/em> okaza\u0142o si\u0119 powstanie AfD w 2013 r. Wzmocnione polityk\u0105 migracyjn\u0105 kanclerz Merkel ugrupowanie trwale odebra\u0142o cz\u0119\u015b\u0107 elektoratu CDU\/CSU oraz SPD i radykalnie przemodelowa\u0142o niemieck\u0105 scen\u0119 polityczn\u0105. <em>(KF)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jako parti\u0119 masow\u0105 okre\u015bla si\u0119 ugrupowanie reprezentuj\u0105ce szerokie spektrum pogl\u0105d\u00f3w, podzielone na frakcje oraz dysponuj\u0105ce du\u017cym elektoratem pochodz\u0105cym z r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych. Volksparteien zwracaj\u0105 si\u0119 do licznego grona wyborc\u00f3w, ponad podzia\u0142ami klasowymi, wiekowymi, zawodowymi czy \u015bwiatopogl\u0105dowymi, a ich programy maj\u0105 charakter uniwersalny, co pozwala zdobywa\u0107 znaczne poparcie spo\u0142eczne. Partie masowe ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w powojennych Niemczech [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","knowledgebase_cat":[19],"class_list":["post-1478","knowledgebase","type-knowledgebase","status-publish","hentry","knowledgebase_cat-polityka-wewnetrzna"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Volkspartei (partia masowa) -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Volkspartei (partia masowa) -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jako parti\u0119 masow\u0105 okre\u015bla si\u0119 ugrupowanie reprezentuj\u0105ce szerokie spektrum pogl\u0105d\u00f3w, podzielone na frakcje oraz dysponuj\u0105ce du\u017cym elektoratem pochodz\u0105cym z r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych. Volksparteien zwracaj\u0105 si\u0119 do licznego grona wyborc\u00f3w, ponad podzia\u0142ami klasowymi, wiekowymi, zawodowymi czy \u015bwiatopogl\u0105dowymi, a ich programy maj\u0105 charakter uniwersalny, co pozwala zdobywa\u0107 znaczne poparcie spo\u0142eczne. Partie masowe ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w powojennych Niemczech [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-12T15:04:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1401\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1001\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa\",\"name\":\"Volkspartei (partia masowa) -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa-1024x732.jpg\",\"datePublished\":\"2025-12-01T11:29:42+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-12T15:04:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa.jpg\",\"width\":1401,\"height\":1001},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Volkspartei (partia masowa)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Volkspartei (partia masowa) -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Volkspartei (partia masowa) -","og_description":"Jako parti\u0119 masow\u0105 okre\u015bla si\u0119 ugrupowanie reprezentuj\u0105ce szerokie spektrum pogl\u0105d\u00f3w, podzielone na frakcje oraz dysponuj\u0105ce du\u017cym elektoratem pochodz\u0105cym z r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych. Volksparteien zwracaj\u0105 si\u0119 do licznego grona wyborc\u00f3w, ponad podzia\u0142ami klasowymi, wiekowymi, zawodowymi czy \u015bwiatopogl\u0105dowymi, a ich programy maj\u0105 charakter uniwersalny, co pozwala zdobywa\u0107 znaczne poparcie spo\u0142eczne. Partie masowe ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w powojennych Niemczech [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa","article_modified_time":"2025-12-12T15:04:58+00:00","og_image":[{"width":1401,"height":1001,"url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa","name":"Volkspartei (partia masowa) -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa-1024x732.jpg","datePublished":"2025-12-01T11:29:42+00:00","dateModified":"2025-12-12T15:04:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#primaryimage","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/VOLKSPARTEI-partia-masowa.jpg","width":1401,"height":1001},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=volkspartei-partia-masowa#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Volkspartei (partia masowa)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/knowledgebase"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1478"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1478\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1667,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1478\/revisions\/1667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"knowledgebase_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fknowledgebase_cat&post=1478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}