{"id":1474,"date":"2025-12-01T12:28:16","date_gmt":"2025-12-01T11:28:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?post_type=knowledgebase&#038;p=1474"},"modified":"2025-12-12T16:00:37","modified_gmt":"2025-12-12T15:00:37","slug":"vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni","status":"publish","type":"knowledgebase","link":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni","title":{"rendered":"Vertriebene (wyp\u0119dzeni, pol. cz\u0119\u015bciej: wysiedleni, przesiedleni)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poj\u0119cie okre\u015blaj\u0105ce Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy po II wojnie \u015bwiatowej opu\u015bcili lub zostali zmuszeni do opuszczenia swoich dom\u00f3w w Europie \u015arodkowej i Wschodniej, przede wszystkim na terenach dzisiejszej Polski, Czech, W\u0119gier, Rumunii, Jugos\u0142awii i Zwi\u0105zku Radzieckiego. Proces ten dokona\u0142 si\u0119 w wyniku decyzji podj\u0119tych przez aliant\u00f3w w Teheranie, Ja\u0142cie i Poczdamie, a tak\u017ce na skutek spontanicznych akt\u00f3w przemocy wobec ludno\u015bci niemieckiej w czasie wojny i po jej zako\u0144czeniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0142owo to jest silnie nacechowane emocjonalnie i politycznie \u2013 w zale\u017cno\u015bci od perspektywy. W polskim dyskursie historycznym najcz\u0119\u015bciej u\u017cywa si\u0119 poj\u0119\u0107 \u201ewysiedleni\u201d lub \u201eprzesiedleni\u201d, kt\u00f3re wskazuj\u0105 na decyzj\u0119 aliant\u00f3w i uznaj\u0105 tamte wydarzenia za konsekwencj\u0119 niemieckiej agresji i okupacji. Natomiast niemieckie <em>Vertriebene<\/em> akcentuje przymusowo\u015b\u0107 i dramat jednostki, pomijaj\u0105c historyczny kontekst sprawczo\u015bci III Rzeszy. Istotne jest, kto w danej narracji zostaje przedstawiony jako sprawca (<em>Vertreiber<\/em>), a kto jako ofiara. To napi\u0119cie semantyczne ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw m.in. na niemiecko-polskie spory pami\u0119ciowe i to\u017csamo\u015bciowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyp\u0119dzonych osiedli\u0142a si\u0119 w powojennej Republice Federalnej Niemiec, gdzie pocz\u0105tkowo spotka\u0142a si\u0119 z ch\u0142odnym przyj\u0119ciem ze strony \u201erodak\u00f3w\u201d. Do\u015bwiadczenia te doczeka\u0142y si\u0119 szerokiego opracowania w literaturze i historiografii \u2013 ich symbolem sta\u0142o si\u0119 okre\u015blenie <em>Kalte Heimat<\/em> (zimna ojczyzna). <em>Kalte Heimat. Die Geschichte der deutschen Vertriebenen nach 1945<\/em> Andreasa Kosserta (Siedler Verlag, 2008) to ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra odegra\u0142a istotn\u0105 rol\u0119 w niemieckiej debacie o <em>Vertriebenen<\/em>, zaliczana do kluczowych opracowa\u0144 podejmuj\u0105cych temat spo\u0142ecznego odrzucenia i marginalizacji wyp\u0119dzonych w powojennej RFN.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyp\u0119dzeni czuli si\u0119 cz\u0119sto obcy w spo\u0142ecze\u0144stwie RFN; pozbawieni maj\u0105tku, statusu i zmuszeni do integracji z now\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105, kt\u00f3ra nie by\u0142a ani \u0142atwa, ani ch\u0119tnie wspierana przez otoczenie. Mimo to szybko stali si\u0119 znacz\u0105c\u0105 si\u0142\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i polityczn\u0105. Od ko\u0144ca wojny nieprzerwanie, cho\u0107 z r\u00f3\u017cn\u0105 intensywno\u015bci\u0105, przesiedle\u0144cy byli bohaterami opracowa\u0144 naukowych, utwor\u00f3w literackich, film\u00f3w czy wystaw. Niemieckie ofiary wysiedle\u0144 i uciekinierzy za\u0142o\u017cyli swoje muzea, fundacje oraz organizacje reprezentuj\u0105ce ich interesy, a w latach 1949\u20131969 istnia\u0142 nawet resort ds. wyp\u0119dzonych<em>,<\/em> uciekinier\u00f3w i poszkodowanych przez wojn\u0119 w niemieckim rz\u0105dzie federalnym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ju\u017c w latach 50. wyp\u0119dzeni zorganizowali si\u0119 w liczne stowarzyszenia (np. Bund der Vertriebenen \u2013 BdV, Zwi\u0105zek Wyp\u0119dzonych), kt\u00f3re wywiera\u0142y realny wp\u0142yw na polityk\u0119 RFN, zw\u0142aszcza w kwestiach to\u017csamo\u015bciowych i zagranicznych. W\u0142adze federalne przeznaczy\u0142y znaczne \u015brodki na ich integracj\u0119 \u2013 wyp\u0142acono miliardy marek w formie rekompensat, pomocy mieszkaniowej i spo\u0142ecznej. Skala tych nak\u0142ad\u00f3w by\u0142a por\u00f3wnywalna z odszkodowaniami dla ofiar nazizmu, co do dzi\u015b budzi kontrowersje i pytania o proporcje pami\u0119ci i uznania krzywd (szerzej zob. S. Salzborn, <a href=\"https:\/\/instytutpileckiego.pl\/pl\/publikacje\/ksiazki\/zbiorowa-niewinnosc-wypieranie-szoah-z-niemieckiej-pamieci\"><em>Zbiorowa niewinno\u015b\u0107. Wypieranie Szoah z niemieckiej pami\u0119ci<\/em><\/a>, Instytut Pileckiego, 2022).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O niechlubnej roli Zwi\u0105zku Wyp\u0119dzonych i jego przewodnicz\u0105cej w niedawnej historii relacji polsko-niemieckich pisali\u015bmy w OSW wielokrotnie, m.in. tu: <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/pl\/publikacje\/punkt-widzenia\/2010-09-01\/nie-chodzi-tylko-o-erike-steinbach-trzy-mity-niemieckiego\"><em>Nie chodzi (tylko) o Erik\u0119 Steinbach. Trzy mity niemieckiego dyskursu o wysiedleniach<\/em><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stowarzyszenia wyp\u0119dzonych cz\u0119sto deklarowa\u0142y przywi\u0105zanie do idei pojednania i pokoju, przedstawiaj\u0105c siebie jako \u201esi\u0142\u0119 moraln\u0105\u201d, kt\u00f3ra \u2013 przez w\u0142asne cierpienie \u2013 rozumie potrzeb\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy europejskiej. W rzeczywisto\u015bci jednak cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk wysiedle\u0144czych utrzymywa\u0142a postaw\u0119 rewizjonistyczn\u0105 i rewan\u017cystowsk\u0105 \u2013 zw\u0142aszcza wobec Polski i Czechos\u0142owacji \u2013 domagaj\u0105c si\u0119 zwrotu maj\u0105tk\u00f3w, \u201eodszkodowa\u0144 za wyp\u0119dzenie\u201d, a nawet zmiany granic. W tym kontek\u015bcie zacz\u0119to u\u017cywa\u0107 terminu <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/leksykon-niemiecki\/?knowledgebase=vertreiberstaaten-panstwa-wypedzajace\"><em>Vertreiberstaaten<\/em> (\u201epa\u0144stwa wyp\u0119dzaj\u0105ce\u201d)<\/a>, kt\u00f3ry do dzi\u015b ma charakter pejoratywny i obci\u0105\u017ca relacje z s\u0105siadami RFN. <em>(AK)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Poj\u0119cie okre\u015blaj\u0105ce Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy po II wojnie \u015bwiatowej opu\u015bcili lub zostali zmuszeni do opuszczenia swoich dom\u00f3w w Europie \u015arodkowej i Wschodniej, przede wszystkim na terenach dzisiejszej Polski, Czech, W\u0119gier, Rumunii, Jugos\u0142awii i Zwi\u0105zku Radzieckiego. Proces ten dokona\u0142 si\u0119 w wyniku decyzji podj\u0119tych przez aliant\u00f3w w Teheranie, Ja\u0142cie i Poczdamie, a tak\u017ce na skutek spontanicznych akt\u00f3w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","knowledgebase_cat":[20],"class_list":["post-1474","knowledgebase","type-knowledgebase","status-publish","hentry","knowledgebase_cat-ogolne"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Vertriebene (wyp\u0119dzeni, pol. cz\u0119\u015bciej: wysiedleni, przesiedleni) -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Vertriebene (wyp\u0119dzeni, pol. cz\u0119\u015bciej: wysiedleni, przesiedleni) -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Poj\u0119cie okre\u015blaj\u0105ce Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy po II wojnie \u015bwiatowej opu\u015bcili lub zostali zmuszeni do opuszczenia swoich dom\u00f3w w Europie \u015arodkowej i Wschodniej, przede wszystkim na terenach dzisiejszej Polski, Czech, W\u0119gier, Rumunii, Jugos\u0142awii i Zwi\u0105zku Radzieckiego. Proces ten dokona\u0142 si\u0119 w wyniku decyzji podj\u0119tych przez aliant\u00f3w w Teheranie, Ja\u0142cie i Poczdamie, a tak\u017ce na skutek spontanicznych akt\u00f3w [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-12T15:00:37+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni\",\"name\":\"Vertriebene (wyp\u0119dzeni, pol. cz\u0119\u015bciej: wysiedleni, przesiedleni) -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-01T11:28:16+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-12T15:00:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Vertriebene (wyp\u0119dzeni, pol. cz\u0119\u015bciej: wysiedleni, przesiedleni)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Vertriebene (wyp\u0119dzeni, pol. cz\u0119\u015bciej: wysiedleni, przesiedleni) -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Vertriebene (wyp\u0119dzeni, pol. cz\u0119\u015bciej: wysiedleni, przesiedleni) -","og_description":"Poj\u0119cie okre\u015blaj\u0105ce Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy po II wojnie \u015bwiatowej opu\u015bcili lub zostali zmuszeni do opuszczenia swoich dom\u00f3w w Europie \u015arodkowej i Wschodniej, przede wszystkim na terenach dzisiejszej Polski, Czech, W\u0119gier, Rumunii, Jugos\u0142awii i Zwi\u0105zku Radzieckiego. Proces ten dokona\u0142 si\u0119 w wyniku decyzji podj\u0119tych przez aliant\u00f3w w Teheranie, Ja\u0142cie i Poczdamie, a tak\u017ce na skutek spontanicznych akt\u00f3w [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni","article_modified_time":"2025-12-12T15:00:37+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni","name":"Vertriebene (wyp\u0119dzeni, pol. cz\u0119\u015bciej: wysiedleni, przesiedleni) -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website"},"datePublished":"2025-12-01T11:28:16+00:00","dateModified":"2025-12-12T15:00:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=vertriebene-wypedzeni-pol-czesciej-wysiedleni-przesiedleni#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Vertriebene (wyp\u0119dzeni, pol. cz\u0119\u015bciej: wysiedleni, przesiedleni)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1474","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/knowledgebase"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1474"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1474\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1663,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1474\/revisions\/1663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1474"}],"wp:term":[{"taxonomy":"knowledgebase_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fknowledgebase_cat&post=1474"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}