{"id":1442,"date":"2025-12-01T12:22:38","date_gmt":"2025-12-01T11:22:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?post_type=knowledgebase&#038;p=1442"},"modified":"2025-12-17T21:32:08","modified_gmt":"2025-12-17T20:32:08","slug":"soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr","status":"publish","type":"knowledgebase","link":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr","title":{"rendered":"Soziale Marktwirtschaft (spo\u0142eczna gospodarka rynkowa; SGR)"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"670\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR-670x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1629\" style=\"aspect-ratio:0.6543047373196509;width:800px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR-670x1024.jpg 670w, https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR-196x300.jpg 196w, https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR-768x1174.jpg 768w, https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR.jpg 787w\" sizes=\"(max-width: 670px) 100vw, 670px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Model polityki gospodarczo-spo\u0142ecznej, kt\u00f3ry powsta\u0142 jako odpowied\u017a na kryzysy gospodarcze XX wieku oraz jako alternatywa dla zar\u00f3wno czystego liberalizmu gospodarczego, jak i centralnie planowanej gospodarki socjalistycznej. \u0141\u0105czy zasady wolnego rynku (w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna, konkurencja, swoboda przedsi\u0119biorczo\u015bci) z celami spo\u0142ecznymi (sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna, bezpiecze\u0144stwo socjalne, r\u00f3wno\u015b\u0107 szans). Pa\u0144stwo opieku\u0144cze ma odgrywa\u0107 rol\u0119 koryguj\u0105c\u0105 negatywne skutki proces\u00f3w rynkowych i tworzy\u0107 ramy instytucjonalne. SGR wyros\u0142a na bazie idei ordoliberalizmu, a tw\u00f3rc\u0105 tego terminu jest niemiecki ekonomista neoliberalny Alfred M\u00fcller-Armack. Termin SGR sta\u0142 si\u0119 popularny w trakcie wybor\u00f3w parlamentarnych w 1949 r., gdy zosta\u0142 sloganem polityki gospodarczej CDU. W Niemczech Zachodnich zasada ta stanowi\u0142a kluczowy element polityki rz\u0105dowej zar\u00f3wno w okresie rz\u0105d\u00f3w Adenauera (1949\u20131966), jak i p\u00f3\u017aniej \u2013 za czas\u00f3w Kohla (1982\u20131998). Cho\u0107 partia SPD przez d\u0142ugi czas (do lat 90. XX wieku) unika\u0142a u\u017cywania poj\u0119cia SGR, to cz\u0119sto przyjmowa\u0142a w ramach swoich postulat\u00f3w jej za\u0142o\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SGR by\u0142a odpowiedzi\u0105 na nieefektywno\u015b\u0107 poprzednich system\u00f3w: gospodarki centralnie sterowanej z okresu dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych oraz interwencjonizmu lat 30. XX wieku. Hiperinflacja 1921\u20131923 oraz wysoki poziom ukrytej inflacji w latach 30. i 40. pokaza\u0142y, \u017ce interwencje pa\u0144stwowe destabilizuj\u0105 rynkowe mechanizmy samoregulacji i alokacji zasob\u00f3w. St\u0105d pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba zliberalizowania stosunk\u00f3w gospodarczych oraz zagwarantowania niezale\u017cno\u015bci banku centralnego z naciskiem na utrzymanie stabilno\u015bci cen. Zarazem powstanie monopoli i zak\u0142\u00f3cenia systemu konkurencji znane Niemcom z czas\u00f3w przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 oraz z ery Republiki Weimarskiej wskazywa\u0142y na nieskuteczno\u015b\u0107 niekontrolowanego wolnego rynku i potrzeb\u0119 utworzenia ram instytucjonalnych dla dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Nie wierzono, \u017ce rynek sam z siebie jest w stanie zapewni\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107 i stabilno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, a wi\u0119c pa\u0144stwo opieku\u0144cze stanowi\u0142o jego moralne uzupe\u0142nienie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Koncepcja SGR sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 ustrojow\u0105 Republiki Federalnej Niemiec i jest wpisana w art. 20 i 28 Ustawy Zasadniczej jako podstawa \u0142adu spo\u0142eczno-gospodarczego pa\u0144stwa. Cho\u0107 obecnie Niemcy stoj\u0105 przed innymi wyzwaniami ni\u017c w XX wieku, to oczekiwania wobec pa\u0144stwa wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 zgodne z g\u0142\u00f3wn\u0105 ide\u0105 nurtu w zakresie m.in. zapewnienia bezpiecze\u0144stwa socjalnego, opieki zdrowotnej czy stabilnego zatrudnienia. Znajduje to odzwierciedlenie w tocz\u0105cych si\u0119 dyskusjach o p\u0142acy minimalnej czy zasi\u0142kach spo\u0142ecznych oraz w wci\u0105\u017c istotnej roli zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w kszta\u0142towaniu polityki spo\u0142ecznej. <em>(AKz)<\/em><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Model polityki gospodarczo-spo\u0142ecznej, kt\u00f3ry powsta\u0142 jako odpowied\u017a na kryzysy gospodarcze XX wieku oraz jako alternatywa dla zar\u00f3wno czystego liberalizmu gospodarczego, jak i centralnie planowanej gospodarki socjalistycznej. \u0141\u0105czy zasady wolnego rynku (w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna, konkurencja, swoboda przedsi\u0119biorczo\u015bci) z celami spo\u0142ecznymi (sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna, bezpiecze\u0144stwo socjalne, r\u00f3wno\u015b\u0107 szans). Pa\u0144stwo opieku\u0144cze ma odgrywa\u0107 rol\u0119 koryguj\u0105c\u0105 negatywne skutki proces\u00f3w rynkowych i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","knowledgebase_cat":[14],"class_list":["post-1442","knowledgebase","type-knowledgebase","status-publish","hentry","knowledgebase_cat-gospodarka"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Soziale Marktwirtschaft (spo\u0142eczna gospodarka rynkowa; SGR) -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Soziale Marktwirtschaft (spo\u0142eczna gospodarka rynkowa; SGR) -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Model polityki gospodarczo-spo\u0142ecznej, kt\u00f3ry powsta\u0142 jako odpowied\u017a na kryzysy gospodarcze XX wieku oraz jako alternatywa dla zar\u00f3wno czystego liberalizmu gospodarczego, jak i centralnie planowanej gospodarki socjalistycznej. \u0141\u0105czy zasady wolnego rynku (w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna, konkurencja, swoboda przedsi\u0119biorczo\u015bci) z celami spo\u0142ecznymi (sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna, bezpiecze\u0144stwo socjalne, r\u00f3wno\u015b\u0107 szans). Pa\u0144stwo opieku\u0144cze ma odgrywa\u0107 rol\u0119 koryguj\u0105c\u0105 negatywne skutki proces\u00f3w rynkowych i [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-17T20:32:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"787\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1203\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr\",\"name\":\"Soziale Marktwirtschaft (spo\u0142eczna gospodarka rynkowa; SGR) -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR-670x1024.jpg\",\"datePublished\":\"2025-12-01T11:22:38+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-17T20:32:08+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR.jpg\",\"width\":787,\"height\":1203},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Soziale Marktwirtschaft (spo\u0142eczna gospodarka rynkowa; SGR)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Soziale Marktwirtschaft (spo\u0142eczna gospodarka rynkowa; SGR) -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Soziale Marktwirtschaft (spo\u0142eczna gospodarka rynkowa; SGR) -","og_description":"Model polityki gospodarczo-spo\u0142ecznej, kt\u00f3ry powsta\u0142 jako odpowied\u017a na kryzysy gospodarcze XX wieku oraz jako alternatywa dla zar\u00f3wno czystego liberalizmu gospodarczego, jak i centralnie planowanej gospodarki socjalistycznej. \u0141\u0105czy zasady wolnego rynku (w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna, konkurencja, swoboda przedsi\u0119biorczo\u015bci) z celami spo\u0142ecznymi (sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna, bezpiecze\u0144stwo socjalne, r\u00f3wno\u015b\u0107 szans). Pa\u0144stwo opieku\u0144cze ma odgrywa\u0107 rol\u0119 koryguj\u0105c\u0105 negatywne skutki proces\u00f3w rynkowych i [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr","article_modified_time":"2025-12-17T20:32:08+00:00","og_image":[{"width":787,"height":1203,"url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr","name":"Soziale Marktwirtschaft (spo\u0142eczna gospodarka rynkowa; SGR) -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR-670x1024.jpg","datePublished":"2025-12-01T11:22:38+00:00","dateModified":"2025-12-17T20:32:08+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#primaryimage","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Soziale-Marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-SGR.jpg","width":787,"height":1203},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Soziale Marktwirtschaft (spo\u0142eczna gospodarka rynkowa; SGR)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/knowledgebase"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1442"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1778,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1442\/revisions\/1778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"knowledgebase_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fknowledgebase_cat&post=1442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}