{"id":1416,"date":"2025-12-01T12:15:36","date_gmt":"2025-12-01T11:15:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?post_type=knowledgebase&#038;p=1416"},"modified":"2025-12-17T21:29:57","modified_gmt":"2025-12-17T20:29:57","slug":"ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy","status":"publish","type":"knowledgebase","link":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy","title":{"rendered":"Ordynacja wyborcza \u2013 jak wybieraj\u0105 Niemcy"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ka\u017cdy obywatel Niemiec, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 18 lat, ma prawo g\u0142osu w wyborach do Bundestagu. Wyj\u0105tkiem s\u0105 wybory do parlament\u00f3w krajowych (landtag\u00f3w), gdzie w 11 z 16 land\u00f3w g\u0142osowa\u0107 mo\u017cna ju\u017c od 16. roku \u017cycia. G\u0142osowanie do Bundestagu odbywa si\u0119 co cztery lata, a ka\u017cdy wyborca ma dwa g\u0142osy \u2013 i to w\u0142a\u015bnie ta podw\u00f3jno\u015b\u0107 tworzy unikalny i do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cony niemiecki system:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Pierwszy g\u0142os (<em>Erststimme<\/em>) oddaje si\u0119 na konkretnego kandydata w swoim okr\u0119gu wyborczym. Niemcy s\u0105 podzielone na 299 okr\u0119g\u00f3w, a wygrywa ten kandydat, kt\u00f3ry zdob\u0119dzie najwi\u0119cej g\u0142os\u00f3w \u2013 bez konieczno\u015bci przekroczenia 50% (zob. has\u0142o Mandat bezpo\u015bredni).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Drugi g\u0142os (<em>Zweitstimme<\/em>) oddaje si\u0119 na list\u0119 partyjn\u0105 w danym landzie. Ten g\u0142os jest kluczowy \u2013 to na jego podstawie liczy si\u0119, ile miejsc w Bundestagu przys\u0142uguje danej partii w skali ca\u0142ych Niemiec. Im wi\u0119cej drugich g\u0142os\u00f3w, tym wi\u0119cej pos\u0142\u00f3w dana partia mo\u017ce wprowadzi\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Taki system mia\u0142 \u0142\u0105czy\u0107 zalety wybor\u00f3w wi\u0119kszo\u015bciowych i proporcjonalnych, ale z biegiem lat i zmianami na niemieckiej scenie politycznej (s\u0142abni\u0119ciem CDU, CSU i SPD oraz wzmacnianiem Zielonych i AfD) doprowadzi\u0142 do komplikacji. Niekt\u00f3re partie \u2013 szczeg\u00f3lnie CSU w Bawarii \u2013 wygrywa\u0142y du\u017co mandat\u00f3w bezpo\u015brednich, ale mia\u0142y s\u0142absze wyniki z list partyjnych. \u017beby zachowa\u0107 proporcjonalno\u015b\u0107, dodawano partiom tzw. mandaty nadwy\u017ckowe (<em>\u00dcberhangmandat<\/em>) i wyr\u00f3wnawcze (<em>Ausgleichsmandat<\/em>). Skutkiem by\u0142o stopniowe rozrastanie si\u0119 Bundestagu poza za\u0142o\u017con\u0105 wielko\u015b\u0107. Cho\u0107 ustawowo powinno by\u0107 598 pos\u0142\u00f3w, po wyborach w 2021 r. by\u0142o ich a\u017c 736. Do ich obs\u0142ugi potrzebnych by\u0142o ponad 7 tys. pracownik\u00f3w, a koszty utrzymania Bundestagu w 2024 r. wynios\u0142y ok. 1,24 mld euro. Coraz wi\u0119kszym problemem stawa\u0142y si\u0119 te\u017c kwestie lokalowe: brakowa\u0142o biur poselskich, sal na komisje, a nawet miejsca w sali plenarnej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powy\u017csze problemy doprowadzi\u0142y do uchwalenia w 2023 r. reformy ordynacji wyborczej. Nowe zasady okre\u015blaj\u0105, \u017ce Bundestag liczy 630 pos\u0142\u00f3w, a mandaty nadwy\u017ckowe i wyr\u00f3wnawcze zosta\u0142y zniesione. Ponadto nie ka\u017cdy kandydat, kt\u00f3ry wygra mandat bezpo\u015bredni, wejdzie do Bundestagu. Je\u015bli jego partia nie uzyska wystarczaj\u0105co du\u017co drugich g\u0142os\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 zwyci\u0119zc\u00f3w w okr\u0119gach nie otrzyma mandatu \u2013 pierwsze\u0144stwo maj\u0105 ci z lepszym wynikiem. Niezgodna z ustaw\u0105 zasadnicz\u0105 RFN okaza\u0142a si\u0119 pr\u00f3ba likwidacji tzw. klauzuli mandatu podstawowego. To przepis, kt\u00f3ry pozwala partii wej\u015b\u0107 do Bundestagu nawet wtedy, gdy nie przekroczy progu 5% w skali kraju \u2013 pod warunkiem, \u017ce zdoby\u0142a co najmniej trzy mandaty bezpo\u015brednie. W 2021 r. skorzysta\u0142a z tego Lewica, kt\u00f3ra zdoby\u0142a 4,9% w skali Niemiec, ale wprowadzi\u0142a a\u017c 39 pos\u0142\u00f3w dzi\u0119ki trzem wygranym okr\u0119gom. Koalicja rz\u0105dz\u0105ca SPD\u2013Zieloni\u2013FDP chcia\u0142a ten wyj\u0105tek usun\u0105\u0107, ale Federalny Trybuna\u0142 Konstytucyjny w 2024 r. uzna\u0142 to za niezgodne z konstytucj\u0105. S\u0119dziowie stwierdzili, \u017ce zupe\u0142ne usuni\u0119cie tej klauzuli mog\u0142oby pozbawi\u0107 reprezentacji partie silnie zakorzenione lokalnie, a to narusza\u0142oby zasady r\u00f3wno\u015bci i pluralizmu politycznego. W rezultacie klauzula nadal obowi\u0105zuje. <em>(KF)<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zob. <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/pl\/publikacje\/analizy\/2023-03-22\/nowe-reguly-gry-nowelizacja-ordynacji-wyborczej-do-bundestagu\"><em>Nowe regu\u0142y gry. Nowelizacja ordynacji wyborczej do Bundestagu<\/em><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ka\u017cdy obywatel Niemiec, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 18 lat, ma prawo g\u0142osu w wyborach do Bundestagu. Wyj\u0105tkiem s\u0105 wybory do parlament\u00f3w krajowych (landtag\u00f3w), gdzie w 11 z 16 land\u00f3w g\u0142osowa\u0107 mo\u017cna ju\u017c od 16. roku \u017cycia. G\u0142osowanie do Bundestagu odbywa si\u0119 co cztery lata, a ka\u017cdy wyborca ma dwa g\u0142osy \u2013 i to w\u0142a\u015bnie ta podw\u00f3jno\u015b\u0107 tworzy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","knowledgebase_cat":[19],"class_list":["post-1416","knowledgebase","type-knowledgebase","status-publish","hentry","knowledgebase_cat-polityka-wewnetrzna"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ordynacja wyborcza \u2013 jak wybieraj\u0105 Niemcy -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ordynacja wyborcza \u2013 jak wybieraj\u0105 Niemcy -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ka\u017cdy obywatel Niemiec, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 18 lat, ma prawo g\u0142osu w wyborach do Bundestagu. Wyj\u0105tkiem s\u0105 wybory do parlament\u00f3w krajowych (landtag\u00f3w), gdzie w 11 z 16 land\u00f3w g\u0142osowa\u0107 mo\u017cna ju\u017c od 16. roku \u017cycia. G\u0142osowanie do Bundestagu odbywa si\u0119 co cztery lata, a ka\u017cdy wyborca ma dwa g\u0142osy \u2013 i to w\u0142a\u015bnie ta podw\u00f3jno\u015b\u0107 tworzy [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-17T20:29:57+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy\",\"name\":\"Ordynacja wyborcza \u2013 jak wybieraj\u0105 Niemcy -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-01T11:15:36+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-17T20:29:57+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ordynacja wyborcza \u2013 jak wybieraj\u0105 Niemcy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ordynacja wyborcza \u2013 jak wybieraj\u0105 Niemcy -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ordynacja wyborcza \u2013 jak wybieraj\u0105 Niemcy -","og_description":"Ka\u017cdy obywatel Niemiec, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 18 lat, ma prawo g\u0142osu w wyborach do Bundestagu. Wyj\u0105tkiem s\u0105 wybory do parlament\u00f3w krajowych (landtag\u00f3w), gdzie w 11 z 16 land\u00f3w g\u0142osowa\u0107 mo\u017cna ju\u017c od 16. roku \u017cycia. G\u0142osowanie do Bundestagu odbywa si\u0119 co cztery lata, a ka\u017cdy wyborca ma dwa g\u0142osy \u2013 i to w\u0142a\u015bnie ta podw\u00f3jno\u015b\u0107 tworzy [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy","article_modified_time":"2025-12-17T20:29:57+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy","name":"Ordynacja wyborcza \u2013 jak wybieraj\u0105 Niemcy -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website"},"datePublished":"2025-12-01T11:15:36+00:00","dateModified":"2025-12-17T20:29:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordynacja-wyborcza-jak-wybieraja-niemcy#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ordynacja wyborcza \u2013 jak wybieraj\u0105 Niemcy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/knowledgebase"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1416"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1775,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1416\/revisions\/1775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"knowledgebase_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fknowledgebase_cat&post=1416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}