{"id":1414,"date":"2025-12-01T12:14:56","date_gmt":"2025-12-01T11:14:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?post_type=knowledgebase&#038;p=1414"},"modified":"2025-12-12T12:33:04","modified_gmt":"2025-12-12T11:33:04","slug":"ordoliberalismus-ordoliberalizm","status":"publish","type":"knowledgebase","link":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm","title":{"rendered":"Ordoliberalismus (ordoliberalizm)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ordoliberalizm to nurt ekonomiczny k\u0142ad\u0105cy nacisk na po\u0142\u0105czenie wolnego rynku z silnymi regulacjami pa\u0144stwowymi, kt\u00f3ry powsta\u0142 w Niemczech w latach 30. XX wieku w ramach fryburskiej szko\u0142y ekonomii. Jego za\u0142o\u017cenia s\u0105 zbli\u017cone do liberalizmu gospodarczego, jednak wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 on tym, \u017ce zak\u0142ada aktywn\u0105 rol\u0119 pa\u0144stwa w kszta\u0142towaniu ram instytucjonalnych gospodarki. Pa\u0144stwo pe\u0142ni funkcj\u0119 stra\u017cnika sprawiedliwo\u015bci, chroni\u0105c gospodark\u0119 przed nadmiern\u0105 koncentracj\u0105 kapita\u0142u, monopolami oraz innymi nadu\u017cyciami, kt\u00f3re mog\u0142yby zak\u0142\u00f3ci\u0107 konkurencj\u0119 i wolno\u015b\u0107 jednostki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ordoliberalizm ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 jako reakcja na chaotyczne realia gospodarcze lat 20. i 30. XX wieku w Niemczech, w szczeg\u00f3lno\u015bci na kryzys hiperinflacyjny z lat 1921\u20131923, wielki kryzys gospodarczy z 1929 r. oraz etatystyczn\u0105 polityk\u0119 III Rzeszy. Ordolibera\u0142owie uwa\u017cali, \u017ce pa\u0144stwo powinno zapewnia\u0107 ramy prawne i porz\u0105dek instytucjonalny dla gospodarki rynkowej, ale bez bezpo\u015bredniego wp\u0142ywania na decyzje gospodarcze podmiot\u00f3w prywatnych. Zamiast silnej interwencji pa\u0144stwowej proponowali system regu\u0142, kt\u00f3ry umo\u017cliwi\u0142by sprawne funkcjonowanie wolnego rynku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ordoliberalizm mia\u0142 du\u017cy wp\u0142yw na polityk\u0119 gospodarcz\u0105 powojennych Niemiec, a jego zasady sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 tzw. spo\u0142ecznej gospodarki rynkowej <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/leksykon-niemiecki\/?knowledgebase=soziale-marktwirtschaft-spoleczna-gospodarka-rynkowa-sgr\">(zob. has\u0142o Soziale Marktwirtschaft)<\/a>. Przyk\u0142ady ordoliberalnego podej\u015bcia mo\u017cna znale\u017a\u0107 w wielu regulacjach gospodarczych powojennych Niemiec, kt\u00f3re zakazywa\u0142y monopolizacji oraz d\u0105\u017cy\u0142y do utrzymania r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy interesami pracodawc\u00f3w i pracownik\u00f3w. Ordoliberalne zasady przyczyni\u0142y si\u0119 do stworzenia solidnych ram instytucjonalnych, umo\u017cliwiaj\u0105cych szybki rozw\u00f3j gospodarczy Niemiec Zachodnich po II wojnie \u015bwiatowej, znany jako \u201ecud gospodarczy\u201d <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/leksykon-niemiecki\/?knowledgebase=wirtschaftswunder-cud-gospodarczy-cud-nad-renem\">(zob. has\u0142o Wirtschaftswunder)<\/a>. Przez lata ordoliberalizm sta\u0142 si\u0119 te\u017c fundamentem niemieckiego podej\u015bcia do stabilno\u015bci finansowej, co jest widoczne we wsp\u00f3\u0142czesnych zasadach fiskalnych, takich jak hamulec d\u0142ugu czy polityka \u201eczarnego zera\u201d. Niekt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142cze\u015bni politycy wci\u0105\u017c jawnie odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do my\u015bli ordoliberalnej, a parti\u0105 najsilniej si\u0119 z ni\u0105 uto\u017csamiaj\u0105c\u0105 jest CDU\/CSU. We wczesnym okresie z ordoliberalizmu czerpa\u0142a te\u017c FDP, kt\u00f3ra z czasem coraz bardziej przesuwa\u0142a si\u0119 w stron\u0119 neoliberalizmu. <em>(AKz)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ordoliberalizm to nurt ekonomiczny k\u0142ad\u0105cy nacisk na po\u0142\u0105czenie wolnego rynku z silnymi regulacjami pa\u0144stwowymi, kt\u00f3ry powsta\u0142 w Niemczech w latach 30. XX wieku w ramach fryburskiej szko\u0142y ekonomii. Jego za\u0142o\u017cenia s\u0105 zbli\u017cone do liberalizmu gospodarczego, jednak wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 on tym, \u017ce zak\u0142ada aktywn\u0105 rol\u0119 pa\u0144stwa w kszta\u0142towaniu ram instytucjonalnych gospodarki. Pa\u0144stwo pe\u0142ni funkcj\u0119 stra\u017cnika sprawiedliwo\u015bci, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","knowledgebase_cat":[14],"class_list":["post-1414","knowledgebase","type-knowledgebase","status-publish","hentry","knowledgebase_cat-gospodarka"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ordoliberalismus (ordoliberalizm) -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ordoliberalismus (ordoliberalizm) -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ordoliberalizm to nurt ekonomiczny k\u0142ad\u0105cy nacisk na po\u0142\u0105czenie wolnego rynku z silnymi regulacjami pa\u0144stwowymi, kt\u00f3ry powsta\u0142 w Niemczech w latach 30. XX wieku w ramach fryburskiej szko\u0142y ekonomii. Jego za\u0142o\u017cenia s\u0105 zbli\u017cone do liberalizmu gospodarczego, jednak wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 on tym, \u017ce zak\u0142ada aktywn\u0105 rol\u0119 pa\u0144stwa w kszta\u0142towaniu ram instytucjonalnych gospodarki. Pa\u0144stwo pe\u0142ni funkcj\u0119 stra\u017cnika sprawiedliwo\u015bci, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-12T11:33:04+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm\",\"name\":\"Ordoliberalismus (ordoliberalizm) -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-01T11:14:56+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-12T11:33:04+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ordoliberalismus (ordoliberalizm)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ordoliberalismus (ordoliberalizm) -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ordoliberalismus (ordoliberalizm) -","og_description":"Ordoliberalizm to nurt ekonomiczny k\u0142ad\u0105cy nacisk na po\u0142\u0105czenie wolnego rynku z silnymi regulacjami pa\u0144stwowymi, kt\u00f3ry powsta\u0142 w Niemczech w latach 30. XX wieku w ramach fryburskiej szko\u0142y ekonomii. Jego za\u0142o\u017cenia s\u0105 zbli\u017cone do liberalizmu gospodarczego, jednak wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 on tym, \u017ce zak\u0142ada aktywn\u0105 rol\u0119 pa\u0144stwa w kszta\u0142towaniu ram instytucjonalnych gospodarki. Pa\u0144stwo pe\u0142ni funkcj\u0119 stra\u017cnika sprawiedliwo\u015bci, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm","article_modified_time":"2025-12-12T11:33:04+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm","name":"Ordoliberalismus (ordoliberalizm) -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website"},"datePublished":"2025-12-01T11:14:56+00:00","dateModified":"2025-12-12T11:33:04+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=ordoliberalismus-ordoliberalizm#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ordoliberalismus (ordoliberalizm)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/knowledgebase"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1414"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1603,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1414\/revisions\/1603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"knowledgebase_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fknowledgebase_cat&post=1414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}