{"id":1387,"date":"2025-12-01T12:03:50","date_gmt":"2025-12-01T11:03:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?post_type=knowledgebase&#038;p=1387"},"modified":"2025-12-12T11:32:08","modified_gmt":"2025-12-12T10:32:08","slug":"grundsatzprogramm-program-zasadniczy","status":"publish","type":"knowledgebase","link":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy","title":{"rendered":"Grundsatzprogramm (program zasadniczy)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedn\u0105 z charakterystycznych cech niemieckiego parlamentaryzmu jest opracowywanie program\u00f3w partyjnych, kt\u00f3rych realizacja jest zazwyczaj skrupulatnie przestrzegana. Dotyczy to zar\u00f3wno kilkusetstronicowych program\u00f3w wyborczych przygotowywanych na ka\u017cde kolejne wybory, jak i specyficznej odmiany programu partyjnego \u2013 nieco kr\u00f3tszego programu zasadniczego. W swoim znaczeniu przypomina on konstytucj\u0119 partii i deklaracj\u0119 ideow\u0105. Okre\u015bla podstawowe warto\u015bci, do kt\u00f3rych odwo\u0142uje si\u0119 ugrupowanie, oraz wskazuje na jego wizj\u0119 funkcjonowania pa\u0144stwa w poszczeg\u00f3lnych obszarach \u2013 np. w polityce zagranicznej, gospodarczej czy bezpiecze\u0144stwie wewn\u0119trznym. Jest nowelizowany co kilka lub kilkana\u015bcie lat, cz\u0119sto w zwi\u0105zku ze zmian\u0105 w\u0142adz b\u0105d\u017a wymian\u0105 pokoleniow\u0105 w partii. Bywa tak\u017ce dostosowywany do nowych okoliczno\u015bci, kt\u00f3re wymuszaj\u0105 korekt\u0119 wcze\u015bniejszych za\u0142o\u017ce\u0144 politycznych. R\u00f3wnie wa\u017cny jak sam dokument jest proces jego tworzenia. W przypadku zmiany programowej z 2024 r. w chadecji napisanie nowego programu pozwoli\u0142o CDU na przepracowanie \u201eery kanclerz Merkel\u201d i odej\u015bcie od cz\u0119\u015bci postulat\u00f3w forsowanych w trakcie jej rz\u0105d\u00f3w. W programie celowo zaakcentowano powr\u00f3t do konserwatywnego profilu partii. Proces ten trwa\u0142 ponad dwa lata i obejmowa\u0142 liczne konferencje oraz spotkania regionalne, co wewn\u0119trznie zmobilizowa\u0142o parti\u0119 przed wyborami w 2025 r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najlepszym przyk\u0142adem tego, jak zmiana <em>Grundsatzprogrammu<\/em> mo\u017ce odmieni\u0107 losy partii, jest Program Godesberski SPD z 1959 r. To wtedy niemiecka socjaldemokracja zerwa\u0142a z marksistowskimi korzeniami, uzna\u0142a gospodark\u0119 rynkow\u0105 za fundament dobrobytu i otworzy\u0142a si\u0119 na klas\u0119 \u015bredni\u0105. Decyzja ta by\u0142a kluczowa \u2013 wcze\u015bniej SPD przez dekady pozostawa\u0142a parti\u0105 robotnicz\u0105 i zwi\u0105zkow\u0105, przez co nie by\u0142a w stanie wygra\u0107 wybor\u00f3w. Po zmianie programu zacz\u0119\u0142a zdobywa\u0107 szerszy elektorat, co ju\u017c w 1969 r. pozwoli\u0142o Willy\u2019emu Brandtowi obj\u0105\u0107 urz\u0105d kanclerza. Program Godesberski obowi\u0105zywa\u0142 do upadku Muru Berli\u0144skiego w 1989 r. <em>(KF)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Program Godesberski SPD z 1959 roku<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"435\" src=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1557\" srcset=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg 300w, https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm-207x300.jpg 207w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zob. <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/pl\/publikacje\/analizy\/2024-05-08\/powrot-do-konserwatyzmu-nowy-program-cdu\"><em>Powr\u00f3t do konserwatyzmu: nowy program CDU<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podcast OSW: <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=-Jn8--vP1sU&amp;t=117s\"><em>CDU wraca do konserwatyzmu?<\/em><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jedn\u0105 z charakterystycznych cech niemieckiego parlamentaryzmu jest opracowywanie program\u00f3w partyjnych, kt\u00f3rych realizacja jest zazwyczaj skrupulatnie przestrzegana. Dotyczy to zar\u00f3wno kilkusetstronicowych program\u00f3w wyborczych przygotowywanych na ka\u017cde kolejne wybory, jak i specyficznej odmiany programu partyjnego \u2013 nieco kr\u00f3tszego programu zasadniczego. W swoim znaczeniu przypomina on konstytucj\u0119 partii i deklaracj\u0119 ideow\u0105. Okre\u015bla podstawowe warto\u015bci, do kt\u00f3rych odwo\u0142uje si\u0119 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","knowledgebase_cat":[19],"class_list":["post-1387","knowledgebase","type-knowledgebase","status-publish","hentry","knowledgebase_cat-polityka-wewnetrzna"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Grundsatzprogramm (program zasadniczy) -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Grundsatzprogramm (program zasadniczy) -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jedn\u0105 z charakterystycznych cech niemieckiego parlamentaryzmu jest opracowywanie program\u00f3w partyjnych, kt\u00f3rych realizacja jest zazwyczaj skrupulatnie przestrzegana. Dotyczy to zar\u00f3wno kilkusetstronicowych program\u00f3w wyborczych przygotowywanych na ka\u017cde kolejne wybory, jak i specyficznej odmiany programu partyjnego \u2013 nieco kr\u00f3tszego programu zasadniczego. W swoim znaczeniu przypomina on konstytucj\u0119 partii i deklaracj\u0119 ideow\u0105. Okre\u015bla podstawowe warto\u015bci, do kt\u00f3rych odwo\u0142uje si\u0119 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-12T10:32:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"435\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy\",\"name\":\"Grundsatzprogramm (program zasadniczy) -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg\",\"datePublished\":\"2025-12-01T11:03:50+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-12T10:32:08+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg\",\"width\":300,\"height\":435},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Grundsatzprogramm (program zasadniczy)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Grundsatzprogramm (program zasadniczy) -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Grundsatzprogramm (program zasadniczy) -","og_description":"Jedn\u0105 z charakterystycznych cech niemieckiego parlamentaryzmu jest opracowywanie program\u00f3w partyjnych, kt\u00f3rych realizacja jest zazwyczaj skrupulatnie przestrzegana. Dotyczy to zar\u00f3wno kilkusetstronicowych program\u00f3w wyborczych przygotowywanych na ka\u017cde kolejne wybory, jak i specyficznej odmiany programu partyjnego \u2013 nieco kr\u00f3tszego programu zasadniczego. W swoim znaczeniu przypomina on konstytucj\u0119 partii i deklaracj\u0119 ideow\u0105. Okre\u015bla podstawowe warto\u015bci, do kt\u00f3rych odwo\u0142uje si\u0119 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy","article_modified_time":"2025-12-12T10:32:08+00:00","og_image":[{"width":300,"height":435,"url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy","name":"Grundsatzprogramm (program zasadniczy) -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg","datePublished":"2025-12-01T11:03:50+00:00","dateModified":"2025-12-12T10:32:08+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#primaryimage","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Godesberger_Programm.jpg","width":300,"height":435},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=grundsatzprogramm-program-zasadniczy#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Grundsatzprogramm (program zasadniczy)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/knowledgebase"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1387"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1558,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1387\/revisions\/1558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"knowledgebase_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fknowledgebase_cat&post=1387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}