{"id":1383,"date":"2025-12-01T12:02:53","date_gmt":"2025-12-01T11:02:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?post_type=knowledgebase&#038;p=1383"},"modified":"2025-12-12T11:23:46","modified_gmt":"2025-12-12T10:23:46","slug":"gastarbeiterzy","status":"publish","type":"knowledgebase","link":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy","title":{"rendered":"Gastarbeiterzy"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze grupy imigrant\u00f3w zarobkowych, od kt\u00f3rych wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa gastarbeiterzy, dociera\u0142y do RFN od po\u0142owy lat 50., tj. od momentu zawarcia przez ni\u0105 um\u00f3w o zatrudnieniu z pa\u0144stwami wysy\u0142aj\u0105cymi pracownik\u00f3w. Najpierw z W\u0142ochami (1955), potem z Grecj\u0105 i Hiszpani\u0105 (1960). Punkt zwrotny stanowi\u0142o jednak porozumienie z Turcj\u0105 z 30 pa\u017adziernika 1961 r., kt\u00f3re trwale zmieni\u0142o Niemcy. W zamy\u015ble sprowadzanie imigrant\u00f3w zarobkowych mia\u0142o by\u0107 czasowo ograniczone i przyczyni\u0107 si\u0119 do uzupe\u0142nienia niemieckich deficyt\u00f3w kadrowych w okresie cudu gospodarczego, a pracownicy po zako\u0144czeniu kontraktu mieli wr\u00f3ci\u0107 do swoich ojczyzn. Pa\u0144stwo po\u015bredniczy\u0142o w rekrutacji, a obywatele RFN mieli zachowa\u0107 przywilej w postaci pierwsze\u0144stwa w dost\u0119pie do pracy. Dodatkowo stawki cudzoziemc\u00f3w mia\u0142y by\u0107 r\u00f3wne p\u0142acom miejscowych, a zezwolenia wydawano na stosunkowo kr\u00f3tki czas, z my\u015bl\u0105 o rotacji pracownik\u00f3w. W praktyce jednak firmy szybko zacz\u0119\u0142y przed\u0142u\u017ca\u0107 kontrakty, bo nie chcia\u0142y traci\u0107 czasu na przyuczanie nowych os\u00f3b do zawodu. Opr\u00f3cz oficjalnych nabor\u00f3w dzia\u0142a\u0142y jeszcze \u015bcie\u017cki wizowe uruchamiane na podstawie poszczeg\u00f3lnych ofert pracy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do 1973 r., kiedy to og\u0142oszono moratorium na dalszy werbunek, wydano \u0142\u0105cznie ok. 14 mln zezwole\u0144 na prac\u0119 dla robotnik\u00f3w z zagranicy \u2013 cho\u0107 faktyczna ich liczba by\u0142a znacznie mniejsza, gdy\u017c wielu z nich przyje\u017cd\u017ca\u0142o kilkukrotnie. Szacuje si\u0119, \u017ce w sumie ok. 2,6\u20133 mln os\u00f3b pracowa\u0142o w RFN w ramach systemu rotacyjnego, z czego mniej wi\u0119cej po\u0142owa osiedli\u0142a si\u0119 na sta\u0142e. Najliczniejsz\u0105 grup\u0119 stanowili Turcy \u2013 do 1973 r. wydano im ok. 867 tys. pozwole\u0144 na prac\u0119. Gdy zamkni\u0119to mo\u017cliwo\u015b\u0107 werbunku, g\u0142\u00f3wnym sposobem na przyjazd do RFN sta\u0142o si\u0119 \u0142\u0105czenie rodzin \u2013 czyli \u015bci\u0105gni\u0119cie najbli\u017cszych, kt\u00f3rzy osiedlali si\u0119 tam ju\u017c legalnie. W 2024 r. w Niemczech \u017cy\u0142o ok. 3 mln os\u00f3b z tureckim pochodzeniem migracyjnym <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/leksykon-niemiecki\/?knowledgebase=migrationshintergrund\">(zob. has\u0142o Migrationshintergrund)<\/a>, z czego oko\u0142o po\u0142owa posiada\u0142a tureckie obywatelstwo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gastarbeiterzy pracowali przede wszystkim w zawodach najci\u0119\u017cszych i najs\u0142abiej op\u0142acanych \u2013 w produkcji i na budowach. Bardzo wielu gastarbeiter\u00f3w znajdowa\u0142o zatrudnienie r\u00f3wnie\u017c w przemy\u015ble motoryzacyjnym, np. w zak\u0142adach produkcyjnych Forda w Kolonii w 1969 r. pracowa\u0142o 8,6 tys. Turk\u00f3w, a ju\u017c w 1973 r. \u2013 12 tys. (na 34 tys. pracownik\u00f3w). Proces sprowadzania imigrant\u00f3w zarobkowych modernizowa\u0142 niemiecki rynek pracy i przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju gospodarki. Dzi\u0119ki zagranicznym pracownikom ok. 2 mln niemieckich robotnik\u00f3w awansowa\u0142o na lepiej p\u0142atne stanowiska. Kobiety stanowi\u0142y oko\u0142o jednej trzeciej ca\u0142ej grupy gastarbeiter\u00f3w. Z czasem cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci osiedli\u0142a si\u0119 w wybranych dzielnicach miast, co cz\u0119sto sprzyja\u0142o powstawaniu swoistych gett (np. tureckiego czy w\u0142oskiego). Przybysze zarobkowi trwale zmienili demograficzne oblicze pa\u0144stwa, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do wzrostu liczby ludno\u015bci, odm\u0142odzenia jej struktury wiekowej i zwi\u0119kszenia dzietno\u015bci. Stworzyli te\u017c nowe szlaki dla kolejnych pokole\u0144 imigrant\u00f3w, ale jednocze\u015bnie przenie\u015bli do Niemiec cz\u0119\u015b\u0107 konflikt\u00f3w etnicznych (zob. <a href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/pl\/publikacje\/raport-osw\/2024-01-08\/miedzy-nadzieja-a-iluzja\"><em>Mi\u0119dzy nadziej\u0105 a iluzj\u0105. Niemiecka polityka migracyjna<\/em><\/a>). <em>(KF)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pierwsze grupy imigrant\u00f3w zarobkowych, od kt\u00f3rych wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa gastarbeiterzy, dociera\u0142y do RFN od po\u0142owy lat 50., tj. od momentu zawarcia przez ni\u0105 um\u00f3w o zatrudnieniu z pa\u0144stwami wysy\u0142aj\u0105cymi pracownik\u00f3w. Najpierw z W\u0142ochami (1955), potem z Grecj\u0105 i Hiszpani\u0105 (1960). Punkt zwrotny stanowi\u0142o jednak porozumienie z Turcj\u0105 z 30 pa\u017adziernika 1961 r., kt\u00f3re trwale zmieni\u0142o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","knowledgebase_cat":[19],"class_list":["post-1383","knowledgebase","type-knowledgebase","status-publish","hentry","knowledgebase_cat-polityka-wewnetrzna"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Gastarbeiterzy -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gastarbeiterzy -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pierwsze grupy imigrant\u00f3w zarobkowych, od kt\u00f3rych wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa gastarbeiterzy, dociera\u0142y do RFN od po\u0142owy lat 50., tj. od momentu zawarcia przez ni\u0105 um\u00f3w o zatrudnieniu z pa\u0144stwami wysy\u0142aj\u0105cymi pracownik\u00f3w. Najpierw z W\u0142ochami (1955), potem z Grecj\u0105 i Hiszpani\u0105 (1960). Punkt zwrotny stanowi\u0142o jednak porozumienie z Turcj\u0105 z 30 pa\u017adziernika 1961 r., kt\u00f3re trwale zmieni\u0142o [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-12T10:23:46+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy\",\"name\":\"Gastarbeiterzy -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-01T11:02:53+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-12T10:23:46+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Gastarbeiterzy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gastarbeiterzy -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Gastarbeiterzy -","og_description":"Pierwsze grupy imigrant\u00f3w zarobkowych, od kt\u00f3rych wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa gastarbeiterzy, dociera\u0142y do RFN od po\u0142owy lat 50., tj. od momentu zawarcia przez ni\u0105 um\u00f3w o zatrudnieniu z pa\u0144stwami wysy\u0142aj\u0105cymi pracownik\u00f3w. Najpierw z W\u0142ochami (1955), potem z Grecj\u0105 i Hiszpani\u0105 (1960). Punkt zwrotny stanowi\u0142o jednak porozumienie z Turcj\u0105 z 30 pa\u017adziernika 1961 r., kt\u00f3re trwale zmieni\u0142o [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy","article_modified_time":"2025-12-12T10:23:46+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy","name":"Gastarbeiterzy -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website"},"datePublished":"2025-12-01T11:02:53+00:00","dateModified":"2025-12-12T10:23:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?knowledgebase=gastarbeiterzy#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Gastarbeiterzy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/#website","url":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1383","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/knowledgebase"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1383"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1553,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/knowledgebase\/1383\/revisions\/1553"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"knowledgebase_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.osw.waw.pl\/wp-sites\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fknowledgebase_cat&post=1383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}