Urząd utworzony w 1956 r. na podstawie art. 45b Ustawy Zasadniczej jako organ pomocniczy Bundestagu. Kluczowym zadaniem pełnomocnika jest stanie na straży praw członków niemieckiej armii, dlatego ma on nieograniczony dostęp do żołnierzy, kadry dowódczej oraz infrastruktury wojskowej, a także dokumentów i pracowników resortu obrony narodowej. Pełnomocnik może również skierować sprawę do organów wymiaru sprawiedliwości w przypadku stwierdzenia naruszenia praw obywatelskich. Pełnomocnikiem może zostać każdy obywatel RFN, który ma prawa wyborcze i ukończył 35 lat. Kandydatury na to stanowisko mogą zgłaszać parlamentarna komisja obrony, frakcje parlamentarne oraz grupa deputowanych w liczbie odpowiadającej wielkości frakcji.
Pełnomocnik jest wybierany w tajnym głosowaniu zwykłą większością głosów przez Bundestag i mianowany przez jego przewodniczącego. Jego kadencja trwa pięć lat i można ją sprawować ponownie. Osoba wybrana na to stanowisko nie może pełnić innego urzędu ani wykonywać innej pracy, za którą otrzymywałaby wynagrodzenie. Utworzenie tej funkcji jest symbolem statusu Bundeswehry jako armii parlamentarnej: pełnomocnik uosabia zwierzchnictwo Bundestagu nad armią. W zamyśle twórców Ustawy Zasadniczej niemieckie siły zbrojne miały być zakorzenione w społeczeństwie, a żołnierz to „obywatel w mundurze”. Każdy z nich ma prawo do bezpośredniego, indywidualnego kontaktu z pełnomocnikiem wojskowym, bez konieczności korzystania z oficjalnych kanałów. Stąd pełnomocnika określa się często mianem „rzecznika praw obywatelskich żołnierzy”. Co roku składa on sprawozdanie opisujące stan Bundeswehry.
W czerwcu 2025 r. na to stanowisko powołano Henninga Otte, polityka CDU z doświadczeniem w obszarze bezpieczeństwa. To dowód na zmianę paradygmatu w nominacjach personalnych na najważniejsze stanowiska dotyczące bezpieczeństwa: osoby pozbawione doświadczenia są coraz częściej zastępowane przez kandydatów posiadających kompetencje w obszarze wojskowości, zdolnych do rozwiązania problemów Bundeswehry, a na dodatek cieszących się szacunkiem w armii. Najlepszym przykładem zmiany o takim charakterze jest przejęcie stanowiska ministra obrony przez Borisa Pistoriusa, byłego ministra spraw wewnętrznych Dolnej Saksonii w 2023 r., który zastąpił pozbawioną kompetencji w obszarze bezpieczeństwa Christine Lambrecht. (LG)
Zob. Wojna na Ukrainie: konsekwencje dla Bundeswehry i niemieckiej polityki w NATO